Reklamı Geç
YAZARLAR
HABER METNİ HAZIRLAMA VE GAZETCİLİK MESLEĞİNDE 5N1K KURALI
Bayram Ali KAVALCI
20 Mayıs 2021 - Perşembe 15:26

Gazetecilik ve yazarlık mesleğine Türkiye’nin en ciddi gazetelerinden olan Türkiye Gazetesinde Muhabir olarak başladım. 20 yıla yakın Türkiye Gazetesi Yayın topluluğunda Muhabir, Haber Müdürü, Bölge Temsilci vs. gibi birçok kademe de görevler yaptım.


35 yıldır yaşadığım, Doğu Karadeniz Bölgemizin başta memleketim Rize olmak üzere,  birçok komşu illerden ve bazen seyahate çıktığım Doğu Anadolu ilerilerinden başta komşu illerimiz, Trabzon,  Erzurum ve Artvin şehirlerinden serbest gazeteci yazar olarak çok sayıda ulusal ve yerel gazetelere haber yapmaya ve köşe yazıları yazmaya devam ediyorum.


Fakat buradan şu anda yaşadığımız bir gereceği itiraf edeceğim. 40 yıla yaklaşan meslek hayatımda gazetecilik mesleğinin bu kadar fazla kalitesiz, seviyesiz ve itibarsız bir konuma düştüğüne ilk kez şahit oluyorum.


Peki neden? Dijital çağa geçmekle devir hızla değişti. Elinde cep telefonu olan, sosyal medyada sayfası bulanan herkes artık gazeteci ve haberci oldu. Mesleğin ne eğitimlisi, ne de alaylısı kalmadı. Popüler olmak, hızlı tanınmak için gazeteci olmak için, haberciliği çağrıştıran bir site ismi tespit ediyor. Bir internet tasarımcısına Web sayfası yaptırıyorsun. Artık sende bir anda haber sitesi sahibi ve gazeteci oluyorsun!


Hâlbuki gazetecilik böyle bir meslek değildir. Daha fazla detaya girmeden, Haber nedir? Habercilikle ve gazetecilik nasıl yapılır ve nasıl olmalıdır? Özetle sizlerin bilgisine paylaşıyorum.


Haber, bir olay ve bir olgu üzerine edinilen bilgidir. Haber metni ise elde edilen bilgilerin gazete, dergi gibi yayın organları ya da televizyon, radyo gibi iletişim araçlarıyla topluma duyurulması amacıyla hazırlanan yazılı metinlere denir. Haber metnini yazan kişi anlatılanlar karşısında tarafsızdır. Olay bütün yönleriyle, inandırıcı bir şekilde anlatılır, konu günceldir. Metinlerin nesnel bir anlatımı vardır. Haber metinlerinde toplumun merak duygusu giderilir. Haber metinleri açık, anlaşılır bir dille yazılır. Haberin başlığı kapsayıcı ve ilgi çekici olacak şekilde düzenlenir. Haber metninin giriş bölümü haberin ne olduğunu açıklayıcı özellikler dikkate alınarak yazılır. Haber metni kendi içinde bütünlük taşımalıdır. Haberlerin toplumun geniş bir kesimini ilgilendirmesine, dikkat çekici ve çarpıcı olmasına özellikle başlığının kendini okutacak ve dinletecek nitelik taşımasına önem verilir. Haberin daha önce yayımlanmamış, duyulmamış olması gerekir. Haber metinlerindeki bilgiler güvenilir kaynaklardan alınmalıdır. Haber yazma sürecinde bilgi ve belge toplamak kadar onları sınıflandırmak, bir sıraya koymak; neyi yazacağına neyi yazmayacağına karar vermek de o kadar önemlidir. Bu süreci düzenleyen en önemli tekniklerden biri 5N1K kuralını habere uygulamaktır. Haber metinlerinin yazımında, haberin türüne ve haberi yapacak kitle iletişim aracına göre bazı teknikler kullanılır. Bu tekniklerden en çok kullanılanların piramit ve ters piramittir. Piramit tekniği, habere ilişkin ayrıntıların metnin sonuna bırakıldığı tekniktir. Ters piramit tekniği ise haberin can alıcı noktalarının metnin başında verildiği diğer ayrıntıların önem sırasına göre sıraya konduğu tekniktir. Ajans: haber toplama, yayma ve üyelerine dağıtma işiyle uğraşan kuruluş


Asparagas: şişirme haber. Dekroşe: gazete ve dergilerde yan sütunlara taşan yazı.


İktibas: başka bir kaynaktan elde edilen yazının gazetede olduğu gibi yayımlanması.


Manşet: gazetelerin ilk sayfası iri puntolarla konulan başlık.


Manşet: Gazetelerin ilk sayfasına iri puntolarla konulan başlık.


Muhabir: Basın ve yayın organlarına haber toplayan, bildiren veya yazan kimse.


Sansasyonel: Çarpıcı. Spot: Haber metninden daha büyük harfli puntolarla dizilen, başlıktan sonra yer alan haber ayrıntısı.


Stop press: En son gelen haber. Sürmanşet: Gazetelerin birinci sayfasındaki logonun üzerinde kullanılan başlık. Sütun: Gazete, dergi, kitap vb. yazılı ürünlerde sayfanın yukarıdan aşağıya doğru ayrılmış olduğu dar bölümlerden her biri. Tekzip: Yalanlama. Tiraj: Baskı sayısı-

Adınız
Yorumunuz
Mustafa SEMİH ARICI - 21 Mayıs 2021  
Bayram Ali Bey merhaba..Uzun yıllar sonra da olsa tekrar bir haber grubunda birlikte yazmaya başladık.Ben de 80 li yılların 2.Yarısında haftada bir Türkiye Gazetesinde köşe yazıyordum.Epeyce bir okuyucu kitlem de vardı. Ancak Ahmet Kabaklı- Ergun Göze yazmaya başlayınca benim yazılara son verdiler. E- büyük ustalar varken bizim esamimiz mi okunurdu? Ancak yazmayı bırakmayarak bugünlere geldik. Nice yazılara...

Mustafa SEMİH ARICI - 21 Mayıs 2021  
Bayram Ali Bey merhaba..Uzun yıllar sonra da olsa tekrar bir haber grubunda birlikte yazmaya başladık.Ben de 80 li yılların 2.Yarısında haftada bir Türkiye Gazetesinde köşe yazıyordum.Epeyce bir okuyucu kitlem de vardı. Ancak Ahmet Kabaklı- Ergun Göze yazmaya başlayınca benim yazılara son verdiler. E- büyük ustalar varken bizim esamimiz mi okunurdu? Ancak yazmayı bırakmayarak bugünlere geldik. Nice yazılara...

B.Ali Kavalcı - 28 Mayıs 2021  
sn. Mustafa Semih Arıcı;Üstadım hasretle- selam ve sevgilerimi sunuyorum. Rize ye gelirseniz beklerim. Bahsettiğiniz günler çok doğan- bir dava- bir amaç ve bir güçlü inancın fedakarlık yaparak yazılan çok gerçekçi ortamlardı. Selam olsun o günlere. Size; Rize den sağlık ve afiyet için de Allah tan nice mutlu ömürler diliyorum. B.Ali Kavalcı Gazeteci yazar yönetici...


Diğer Yazıları

​ÇAYKUR HER YIL DAHA İYİ YÖNETİLİYOR
BAZI YARALARI ZAMAN DEĞİL, SABIR İYİLEŞTİRİR
BENİM GİBİ 40 YAŞINI GEÇEN VE 60 YAŞINI BULANLARA
GÖRGÜ KURALLARIMIZI YAŞAYALIM VE YAŞATALIM
PANDEMİ SALGINIYLA RAHATLAYAN DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ KUTLU OLSUN
RAMAZAN BAYRAMI HAZIRLIĞI
2021 YAŞ ÇAY KAMPANYASI HAYIRLI OLSUN
RAMAZAN AYI BİR MEDENİYETTİR
HOŞ GELDİN RAMAZAN
BİR NEŞELİ KUŞTU GENÇLİK
ARTIK HAYATI HESAPLA DEĞİL NASİPLE YAŞIYORUZ.
ÇAY TARIMI VE ÖZELLİKLERİ
BAŞKALARINI DÜŞÜNMEK
MATBAANIN BULUNUŞU VE TÜRKLER
TÜKETTİĞİMİZ MADEN SUYU-SODA HAKKINDA BİLMEDİKLERİMİZ
TARİHTE 1950-1960 ADNAN MENDERES DÖNEMİ
DÜNYA KADIN ÇİFTÇİLER GÜNÜ KUTLU OLSUN
ÇATIRDAYAN KOMŞULUK İLİŞKİLERİ NASIL OLMALI?
SAĞLIĞIMIZ İÇİN TEREYAĞI VE MARGARİNİN FARKI
İSLAMİYET ve İLERİCİLİK
HEPİMİZİN İHTİYAÇ DUYACAĞI PRATİK BİLGİLER
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
YIL 1926 RİZE MEBUSU EKREM BEY’İN İŞGÜZARLIĞI
KURBAN BAYRAMI BAŞLIYOR
SİGARA BAĞIMLILARI KORONAVİRÜSE DAHA KOLAY YAKALANIYOR
HİÇBİR GELİŞME TESADÜFİ DEĞİLDİR
BAŞA GELEN ÇEKİLİR
BİR MUSİBET BİN NASİHATTEN EVLADIR!
EVDE GÜNDEM TÜRKİYE'NİN VE RİZE'NİN SAĞLIĞI
BU YAZIM, 1950-1980’DE DOĞANLARA
Yerim Rize’dir benim, Rize’dir tek kederim. Her şeyimle Rize’yim, Rize’siz ne ederim.”
DÜNYANIN BAŞINDAKİ TERÖR BELASI
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
RİZE'DE OKUYAN ÜNİVERSİTE GENÇLİĞİNE RİZEMİZİ İYİ TANITALIM
TÜRKİYE, UÇAK PARÇALARI ÜRETEN BİR ÜLKE KONUMUNDA
SANAL KUMAR TEHLİKESİ
2020’DE MİLLET OLARAK DAHA ÇOK EL ELE VERELİM
RİZE KALESİ.... NEDİR BU PONTUS KRALLIĞI?
ÖMÜR DEDİĞİN NEDİR? DALDA BİR KURU YAPRAK
RİZE’NİN TARİHİ VE COĞRAFİ DURUMU BİLGİLERİ
EN KIYMETLİ DEĞERLERİMİZ YAŞLILARLA DOĞRU İLETİŞİM
KANAL İSTANBUL PROJESİ YA OLACAK YA OLACAK
GÜVENLİ BÖLGE ÖNCESİ TSK’NİN FIRAT KALKANI BAŞARISINI HATIRLAMAK
DÜNYANIN BAŞINA BELA OLAN ABD’NİN DOĞUŞU
YEŞİL ÇAY VE KANSER
DENİZİ KARA, KARAYI PARA YAPAN BAŞKAN EKREM ORHON
NEDEN KURBAN KESERİZ?
EMEKSİZ VE EKMEKSİZ SAĞLIK OLMAZ
BEYAZ ÇAY NEDİR? NE DEĞİLDİR?
ÇAYIN RİZE’YE GELİŞ SERÜVENİ
TÜKETİCİLER OLARAK ORGANİK ÇAY TÜKETİMİNİ ARTIRMALIYIZ
TURİST VE SÜRÜCÜLERDEN OVİT TÜNELİNE YOĞUN İLGİ
GEÇEN YIL HİZMETE GİREN TANAP BORU HATTI
DÜNYA’DA ARTTIKÇA ARTAN IRKÇILIK
İNGİLİZ SİYASETİNİN TEHLİKESİ
RAMAZAN BAYRAMIMIZ BAŞLADI
BAYRAM GÜNLERİMİZ BAŞLIYOR
KADİR GECESİNİN ÖNEMİ
FİTRE VERMEK
RİZE ÇAYI HAYATTIR, İNSAN İSE ŞEKERDİR
DOYMAYAN GÖZ
DEĞERLERİMİZİ YAŞATMAK HEPİMİZİN GÖREVİDİR
RAMAZAN MUHABBET VE İNFAK AYIDIR
Öşür
Tefsirden Din Öğrenilmez
Ayasofya Camisinin müzeye Çevrilmesi.
Su stresi ve İsrafı