Reklamı Geç
YAZARLAR
BİZİ PLANSIZLIK YIKTI - II
Mustafa Semih ARICI
27 Mart 2022 - Pazar 16:42

2010’lu yılların başlarında hemen herkes ütopikti: Küresel güç olacağız, ilk on ekonominin içine gireceğiz, ihracatımız 500 milyar dolar olacak, dünyanın en iyi savaş uçaklarını ve tanklarını biz üreteceğiz, teknolojimiz göz kamaştıracak…


Ancak zaman geçip de 2020’lere doğru yaklaştıkça tüm bu iddialı hedeflerin bir plan-programa dayanmadığı, haydi, temelsiz vaatler demeyelim de, seçimi kazanabilmenin bir yolu, içi doldurulmamış bir takım hedeflerden ibaret olduğu anlaşıldı.  Zira daha pandemi ortaya çıkmadan patlak veren krizler, bir şeylerin yanlış gittiğini, hiçbir zaman bu hedeflere ulaşılmayacağını bütün açıklığıyla gözler önüne sermişti. Hele bir de pandemi gelip de son darbeyi indirince, büyük bir ekonomik kriz içinde, her şey çok daha gerilere gitti. Söz gelimi bırakın ilk 10 ekonomi içine dahil olmayı, 17.sıradan 21.sıraya düşüp G-20’den çıkarılmak üzereyiz.


Tüm bunlar neden meydana geldi? Elbette pandeminin yıkıcı tesirlerini göz ardı edemeyiz ama bozulma çok daha önce boy göstermeye başlamıştı. Hatta 1990’lardan beri uygulanan plansızlık ve ekonomiyi günü birlik kararlarla , devamlı yenilenen paketlerle ve bir takım içi boş vaatlerle idare etmek artık duvara toslamış görünüyor.


Plan ve programsızlığın  ülkemize  ettiklerini sektörel bazda ele alırsak şöyle bir manzarayla karşılaşırız:


Bilim ve teknoloji: Dünyamızda gelişmiş denilen tüm ülkeleri ileriye uçuran bilim ve teknoloji politikası, hiçbir orta ve uzun vadeli planlamaya dayanmaksızın, bir takım kuruşlarla idare edilmeye çalışılmış, üniversitelerin bilim ve teknolojiye katkısı çok düşmüş, kaynaklar bu alana değil inşaata, verimsiz YİD yatırımlarına, Diyanete ve bol bol lüks imam hatip okulu yapımına  kanalize edilmiştir. Bu nedenle de ülkeyi orta gelir tuzağında debelendiren bir sürece girilmiştir.


Sanayi: Bırakın ileri teknoloji üreten sanayi yatırımları yapmayı, plan ve programsızlık mevcut sanayi kuruluşlarını olumsuz yönde etkilemiş, birçoğu kapanmak veya yabancılara haraç mezat satılmak zorunda kalınmıştır. Devletin elinde olan tütün, kâğıt, tekstil, şeker fabrikaları kapatılarak bunların ürettiği malların dışarıdan ithal edilmesi sağlanmıştır. Mesela Türkiye’de tütün ekimi nerdeyse yasaklanarak, yurt dışından milyarlarca dolar tütün getirilmiş, kâğıt üretimi tamamen bittiği için fiyatı her gün artan ithal kâğıda milyarlarca dolar para ödenmiştir. Keza şeker ve Sümerbank’ın ürettiği tekstil mallarında da durum çok farklı olmamıştır.


Halen Türkiye’nin gelişmiş bir sanayi- teknoloji ülkesi olmasını hedefleyen bir sanayi –teknoloji planı yoktur. Burada savunma sanayiini ayrı tutacağız. Bu alt sektörde gelişme ve ilerleme bazı aksamalar hariç, planlandığı gibi gitmektedir. Eskiden şu yılda Güney Kore, şu yılda da İtalya kadar olacağız diye planlama ve öngörüler yapılırdı. Şimdi bunlardan eser dahi yoktur.


Eğitim: Bir ülkenin gelişmesinde çok önemli bir yeri olan eğitim de durum içler acısıdır. Son 20 yılda 20 tane bakan değişmiş hepsi de sil baştan yaparak eğitim düzenimizin canına okumuşlardır. Bilimsel ve teknolojik kalkınma için fen ve endüsrti meslek liselerine ağırlık verileceğine, bol bol imam hatip açılmış, yüksek öğrenimi Anadolu’ya yaymak hasebiyle liseden çok farklı olamayan fakültelerle ortalık doldurulmuştur. Eğitici kadrosu ve  eğitim düzeyi yetersiz, Dünyada ilk 10 bine bile giremeyen ve mezunlarının iş  bulma ümidi olmayan yüzlerce devlet ve vakıf üniversitesi günümüz Türkiyesi’nin en büyük sorunlarından biridir.


Tarım: Plan ve programsızlık kendini en çok tarım sektöründe hissettirmiştir. 90’lı yıllara kadar Dünyanın tarımda kendine yeter 7-8 ülkesinden biri olan Türkiye, her türlü zirai ürüne milyarlarca dolar ödeyen bir ülkeye dönüşmüştür.


Yüksek girdi ( yakıt, tohumluk, yem, gübre, kredi vb) maliyetleri nedeniyle para kazanamayan çiftçi ve hayvan yetiştiricileri işlerini terketmeye mecbur olunca büyük üretim açıkları oluşmaya başlamıştır. Tarla ve bahçelerde kilosu 40-50 kuruşa düşen meyva veya sebzeyi kimse almazken, büyük şehirlerin marketlerinde 7-10 lira fiyatları görmek sıradan hale gelmiştir. Saman bile dışarıdan ithal edilirken eski tarım bakanı “Paramız var ki alıyoruz” diyebilmiştir.


Aslında tüm bu sorunlar en az 3-4 yazının konusunu teşkil edeceğinden şimdilik burada keselim. Yalnız devlet için değil yerel yönetimler bazında da yıkıma veya en azından geriye gitmeye neden olan plansızlığın artık son bulmasını istiyoruz.

Adınız
Yorumunuz
Mustafa SEMİH ARICI - 10 Haziran 2022  
Yorumsuz..


Diğer Yazıları

İKİNCİ KIRIM SAVAŞI MI?
SONBAHAR YARILANIRKEN RİZE’DE
AÇLIK SINIRINDA SABRETMEK
2 MARTTAN ÖNCE…
RADİKAL DİNCİ TEHLİKESİ
HÂVİYEDENDÖNÜŞ III
HÂVİYEDEN DÖNÜŞ II
HÂVİYEDEN DÖNÜŞ I
AKKUYU’DA BÜYÜK RİSK!
TARIM YA DA HAYAT MEMAT II
TARIM VEYA HAYAT MEMAT - I
ACI ÇAY II
ACI ÇAY - I
ENFLASYON YA DA HAYAT PAHALILIĞI
(DAS) DIŞA AÇIK SANAYİLEŞMEYİ BAŞARAMADIK!
BİT COİN’DEN TÜRK COİN’E E – PARA
RİZE’DE KAHVE TARIMI OLUR MU?
RİZE HAVA LİMANI AÇILIRKEN
KONUT SEKTÖRÜNDE YANGIN
ESKİ BAHARLARIN ANILARI
RİZE VE GÜBRE ZAMANI
BİZİ YIKAN PLANSIZLIK OLDU- I
BİR 2 MART ÖYKÜSÜ
ŞEHİRLER VE SİMGELERİ: ÇAY BARDAĞI
KUZEYDEKİ MUHTEMEL SAVAŞ YAYILIRSA RİZE
SAAT BAŞI ARTAN FİYATLAR- HİPERENFLASYON
EVLEN(ME)..
KAÇINILMAZ BİR İHTİYAÇ: RİZE PSİKİATRİ HASTANESİ
HİKÂYE ANLATMA ÖYKÜLE
SOÇİ VE RİZE: BİR MUKAYESE
2022’YE GİRERKEN…
GÜBRE 10 BİN LİRAYI GEÇERSE…
GELECEK RİZE- II TELEFERİK VE DİĞERLERİ
GELECEK RİZE: BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
YENİ KONUT KAF DAĞININ ARDINDA
İNŞAATLAR ÖLÜM KAPANI OLMAMALI
KAYIP GEMİLER: KARADENİZ VAPURLARI
EFSANE DOKTORLARDAN BUGÜNLERE
RİZE’DE ALTERNATİF ENERJİLER
HES’TEN RES’E RİZE
KONUT PİYASASINDA NELER DÖNÜYOR?
HER İŞİN BAŞI SAĞLIK
RİZESPOR’UN DERDİ NE?
ÇAYELİNDEN ÖTEYE 2050
HÂLÂ BEN AŞI OLMAM DİYEN VARSA?
RİZE: PARLAK BİR GELECEĞİN KIYISINDA MI?
TÜRKİYE: KAOSLAR ÜLKESİ Mİ, SÜPER GÜÇ MÜ?
GELECEK BİLİM: 2 DÜNYA ARTIK İYİ BİR YER DEĞİL
GELECEK KAVRAMI VE GELECEK BİLİM
ESAS AFET
AFGANLI AKINI VE RİZE
AVRUPA KUPASININ ARDINDAN FUTBOLUN DA VİNCİLERİ: İTALYA
ŞİRİN RİZE’DEN SORUN RİZE’YE – III APART KÖYLER
ŞİRİN RİZE’DEN SORUN RİZE’YE – II
ŞİRİN RİZE’DEN SORUN RİZE’YE- I
RİZE VE EDEBİYAT
KANALİSTANBUL. İSTANBUL NİRE RİZE NİRE
PONTUSYA İDEA – BÖLGEMİZDEKİ SİNSİ TEHLİKE
ÇAYKUR’UN ZARARLARI
10 YIL
100 YIL
RİZE’DE ÇİP ÜRETİMİ: NEDEN OLMASIN?
RİZE BEZİ, FERETİKO VE DİĞERLERİ: ÇAY DIŞI SANAYİİ
KÖMÜRDEN OTOMASYONA: ÇAY SANAYİİNİN SORUNLARI VE GELECEĞİ
RİZE’NİN KADERİ TURİZM Mİ?