Reklamı Geç
YAZARLAR
AK PARTİNİN ÇAY KANUN TEKLİFİ ÜZERİNE
Adnan ONAY
22 Haziran 2022 - Çarşamba 08:21

Öncelikle şunu söylemeliyim: Geçen yıl RTE Üniversitesinin hazırladığı ve alttan alta birçok dernek ve ilgili kişiyle  görüşülüp son haliyle Bakanlığa gönderildiği belirtilen bu tasarı içerik açısından, kanun niteliği ve tekniği açısından daha önce (eski) Milletvekili B.Ali Bayramoğlu tarafından hazırlanan Çay Kanun Tasarısının daha gerisinde. Bir kere kanunun kendisi birçok şeyi yönetmeliklere bırakmış durumda. Soyut bazı tanımlamalar da yeniden yoruma açık.  Tasarı bu haliyle çıkarsa kanunun uygulanması için nice şerhe ihtiyaç var. Doğrusu ben daha ayrıntılı ve daha disiplinli bir tasarı bekliyordum..


Tasarı çayda kaliteyi artırmak, çay alanlarını, sektörü  düzenlemek, sektörün tüm paydaşlarını aynı hedefe yönlendirmek ve çayın geleceğini kurtarma amacı taşımakta. Bu amaçla düzenlenmiş olan Kanun Tasarı/teklifinde gördüğüm bazı eksiklere değinmek istiyorum.

Öncelikle, hakkında bazılarınca fırtına kopartılan Ulusal Çay Konseyi konusuna değinecek olursam;  Yaş çay fiyatının açıklanmasının  Ulusal Çay Konseyine bırakılması doğru bir yöntem. Dokuz kişiden oluşan  Konsey üyelerinin içinde özel sektörden iki kişi bulunmakta. Diğer 7 kişi ise 2 Zıraat Odası temsilcisi, 2 Çaykur temsilcisi,  Rize Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı, Çayderneği başkanı, Borsa Başkanından oluşmakta. Yani iddia edildiği gibi Ulusal Çay Konseyi özel sektör temsilcilerinden oluşmuyor. Aksine onların orada temsili oldukça zayıf. Sanırım Or-çay’ın sahiplerinden, Rize Ticaret  Borsası Başkanı Mehmet Erdoğan’ın bu dönem Konseyin Başkanı olması  bu tepkilerin ana nedeni. O nedenle, daha önce de belirttiğim gibi  bu tür yaklaşımların sona ermesi için yeni bir yönetmelikle Ulusal Çay Konseyinin Yönetim Kurulunun daha kuşatıcı yapıya kavuşturulması ve Başkanının İlgili Bakanlık veya ÇAYKUR’dan birinin olması sağlanmalıdır. Her şeyden önce bunun psikolojik bir önemi var.

Ulusal Çay Konseyi’nin ağırlıklı olarak yerel ilgililerden oluşması fiyatın daha uygun olması için iddiaların aksine bir fırsattır. Yaş Çay Fiyatının Siyasi iktidarların iki dudağı arasında olması üreticinin lehinde değildir. İktidarların açıkladığı fiyatlar siyasi olarak değerlendirildiği gibi, bu fiyatlara tepki göstermek de yerel bir yapıya tepki göstermekten daha zordur.

Ancak burada dikkat çeken şey, Ulusal Çay Konseyinin sadece fiyat açıklamakla sınırlandırılmış  olduğu ve  bir ihtisas Konseyi gibi işlevler yüklenmediğidir. Tasarıya göre yine birçok şey Bakanlığa bırakılmış durumda.

Bu  madde içeriğinde dikkat çeken bir önemli ayrıntı da, Ulusal Çay Konseyi’nin fiyatı açıklayamaması halinde fiyatın yeniden değerlemeyle belirlenecek olması. Yeniden değerleme oranı piyasa şartlarına göre belirlenmekte olup, bu yaş çay fiyatını belirlemek için bir ölçü kabul edilemez. Ayrıca bu maddede yer alan Ulusal Çay Konseyi’nin fiyatı belirleyememesinin nedeninin ne olabileceğini anlamış değiliz!

Kanun teklifinde: Bölgedeki vatandaşlarımızın temel geçim kaynağı yaş çay yetiştiriciliği olduğundan yaş çay yaprağı fiyatının serbest piyasa dalgalanmasına bırakılması üreticilerin olumsuz etkilenmesine neden olmaktadır.” denmesine rağmen bu konuda bir tedbir söz konusu değildir. Buna rağmen bu bölüm neden tasarıda yer almış olabilir?

Üretici ödemelerine 6 ay gibi bir süre konulması, ödemelerin çok uzamasına bir engel teşkil etmiş olsa da tasarıda ÇAYKUR’UN ödemeleri bir ay içinde yapacağının yer alması gecikme halinde hem hukuki bir sonuç doğurabilir hem de sektörü eşitlemekten uzaklaştırır. Burada  Sektörün her iki tarafının da eşit ödeme planı içinde ve daha kısa bir sürece dahil edilmesi daha doğru olabilir. İktisadın kuralına göre ise doğrusu ödemelerin satışla ilişkilendirilmesidir. Elde edilen gelirle öncelikli üreticinin parasının ödenmesi gerek. Farzedelim ki, ÇAYKUR bir ayda , diğer firmalar da 6 ayda çay bedellerini ödeyemedi bu firmaların ve üreticinin durumu ne olacak? Geçmişte borcunu ödemeyen firmalara ne yapılabildi?


- Yeni Çay bahçelerinin izne tabi olması, yapılacak çaylıkların denetimle yapılması, yeni çaylıklarda çay tohumu kullanılmaması alınması gereken tedbirlerden. Ancak mevcut kayıtsız çaylıkların çiftçi kayıt sistemine dahil edilmesiyle ilgili bir açıklama yok.


-Sektörde Faaliyet gösteren işletmelerin 3 Kısma ayrılması. ÇAYKUR gibi A Grubunda olanların yaş çay satın alıp, ürettiği çayı  paketleyip satmasına imkan tanınmakta. Ancak paketsiz çay satabilmesinin yolu borsa üzerinden geçmekte. Yani ÇAYKUR artık eskisi gibi depodan torbalı satış yapamayacak. Çayını Borsada kalite kontrol ve tescille satabilecek. Öte yandan, firmaların paketli çaylarını borsadaki fiyatının çok altında satmasına bir engel yok. Yine zincir marketler fason paketli ucuz çay alıp, satabilecekse borsanın ne anlamı olacak diye bir soru da akla geliyor?


-B Grubunda olanlar ise yaş çay satın alacaklar ancak ürettikleri çayları borsa üzerinden satabilecekler.


- C grubunda olan firmalar ise sadece kuru çay alıp satabilecekler ve ticari iştigalleri çay ile ilgili olacak. Yani çayla ilgisi olmayan firmalar kuru çay alıp satamayacaklar. Bu firmalar ayrıca piyasada satışa sundukları çayın 90’nın Türk çayından oluşturmak zorunda. Bu firmaların dışardan çay alma haklarının 10 ile sınırlı olması konusu ise açık olarak anlaşılabilmiş değil. Burada amaç ithal edilen çayın üretilen çayın 10’unu geçmeyeceği anlamı mı acaba?


-Tasarıda Yaş çay üretiminin olduğu illerdeki borsalara dikkat çekilmekte. Daha öncede belirttiğim gibi üretilen kuru çaylar sadece Rize Çay Borsası üzerinden geçmeli, bir başka borsa devreye sokulmamalı.


- Tasarıda geçen “Yaş çayın makasla toplanmaya başlanmasıyla birlikte, kuru çay üretim aşamalanrida oluşan atık oram oldukça artmıştır.” İbaresi bir tür yanlışlığı, çayda kalite düşüklüğünün bir nedenini tescil anlamına gelebilir ve ileride makasla çay toplamayı sorunlu hale getirir.


-Çay atıklarının sıkı takibi ve zorunlu olarak ilgili yerlere teslimi, çaya çöp katanların lisanslarının iptali de yerinde bir karar


-Tasarıda “ Bakanlık, çay üretimi ve arzında istikran sağlamak amacıyla, her pazarlama yılı için A ve B lisanslı işletmelerin yurt içinde pazarlayabilecekleri kuru çay miktarını belirleyerek ilan eder.” denmekte. Bunun olabilmesi için ÇAYKUR gibi büyük işletmelerin stoklarının olmaması ve işletmelerin çay alım ve satımlarının da sınırlanması gerek.


Her şeyden önce  sektörde ÇAYKUR Ve Özel işletmelerin çay işleme kapasitelerine baktığımızda kapasite fazlası var. Buna göre öncelikli olarak çay işleme standartlarına göre fabrikaların kapasitesi tespit edilmeli. Başka türlü sektörde çay alımlarının sınırlanması, kimin ne kadar çay alıp, ne kadar çay satabileceğini belirlemek zor.


Taslağı birkaç kez okudum ve görebildiğim eksiklikler bunlar. Sektörün tümünün, derneklerin, odaların , sivil örgütlerin ve konuyu takip eden üreticilerin de mutlaka bu tasarıyı değerlendirmesi olacaktır.


Bütün eleştirilerin dikkate alınmasını, tasarının komisyonda iyi bir hale getirilmesini temenni ediyorum..

Adınız
Yorumunuz
Hiç yorum yapılmamış.

Diğer Yazıları

RİZE VE SİYASETLE ZENGİNLEŞENLER
SİYASET AYNİLEŞİYOR
KAŞ YAPARKEN GÖZ ÇIKARMAK
RİZE'DE ILICA SUYUNA İÇİLEMEZ TABELASI
FAİZ VE ENFLASYON
ARAP TURİSTLER
ÇAY KANUNU ASKIYA ALINMAMALIDIR
BİZE ÇAY KANUNU GEREKMEZ!
ÇAY KANUNU; ŞİMDİ DEĞİLSE NE ZAMAN?
ÖZEL SEKTÖR VE BORSA
DEMOKRASİMİZ
İMAMOĞLU'NUN RİZE ZİYARETİ
TÜRKİYE’NİN YENİ DIŞ POLİTİKASI
ÇAYIN ÖNEMİ VE KÖYLERİMİZ
RİZE BASINI VE ...
İMDAT SÜTLÜOĞLU BİZLERİ DAVA ETMEKTEN VAZGEÇMİŞ!
TV'LERDEKİ SAVAŞ YORUMCULARI
TOPLUM MÜHENDİSLİĞİ VE ZELENSKY
BİR SONSUZLUK HİKAYESİ HAYKIRIR ÇANAKKALE
RİZESPOR YÖNETİMİ
ABD NE YAPMAK İSTİYOR?
ABD TEK KUTUPLU KALMAMAK İÇİN HEDEFİNE İSLAM'I KOYDU
GEÇÇEK
Türkiye’den listeye giren Üniversiteler arasında R.T.E Üniversitesi de var..
HDP SOL BLOK PEŞİNDE
DİN Mİ, IRK MI?
Kazakistan’ın bundan sonra durumu zor!
R.T.E ÜNİVERSİTESİ
FETÖCU CEVHERİ GÜVEN’İN ÇAYKUR YALANLARI!
BİR KARA TABLO; 6-7 EYLÜL OLAYLARI
CHP'NN ÇAY KANUNU
AFGANİSTAN'IN YAKIN TARİHİ VE TALİBAN-1
Türkiye’nin en çok yağış alan ili olan Rize ...
AKSİ HALDE KAMU KURULUŞLARI ARPALIK OLARAK KULLANILIYOR
RİZE’DEKİ ERZURUMLULAR
PEKER KONUSU
ÇAY KANUNU
1960 darbesi, başında Albay Türkeş’in bulunduğu , onun yönettiği bir NATO darbesiydi.
İSRAİL’E HAK VERENLER!
RİZE'NİN ÇEHRESİNİ DEĞİŞTİRECEK BİR PROJE
BU KEZ SÖZÜM ÜRETİCİYE
AZERBAYCAN’DAN İTHAL ÇAY KONUSU
İKİ AYRI TARİH, İKİ AYRI AÇIKLAMA!
RİZE'DE CUMHURBAŞKANINDAN BEKLENEN MÜJDE
KATAR YATIRIMLARI
RİZE'DE BU YALNIŞLARA DUR DİYECEK BİRİLERİ VAR SANIYORDUM
ÖLÜM MÜ, AŞI MI HANGİSİNİ TERCİH EDERSİNİZ?
TÜRKİYE-İRAN GERGİNLİĞİ
BATUM-TRABZON DEMİRYOLU HATTI GÜNDEME ALINMALI
ÖLMEYİ VE ÖLDÜRMEYİ KUTSAMAK
FAİZ VE PİYASALAR. ALLAH ÜLKEMİZİN YARDIMCISI OLSUN
FUTBOL KULÜPLERİ
TRABZON'DA HÜZÜN RİZE'DE SEVİNÇ VAR
ÇAYKUR KOTA VE KONTENJAN
ARTAN EMLAK FİYATLARI VE KRİZ
R.T.E.Ü ARAŞTIRMA HASTANESİ
ADANA ÇAY İŞİNDE MAHİR İL
R.T.ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ DOKTOR BEKLİYOR
ÇAYIN GELECEĞİ VE ÇAYKUR
ÇAYIN SORUNLARI BİTSİN İSTENİYORSA
KOTA ARTIRMAKLA ÇAYIN SORUNU ORTADAN KALKMAZ
RİZE ŞEHİR HASTANESİ ARSİN YATIRIM ADASINDA YAPILMALIDIR
RİZE'DE SORUN DENİZ DOLGUSU DEĞİL, SORUN DOLGUNUN KULLANIMI, ŞEHİR PLANLAMASI
TÜRKİYE KORONAVİRÜSTEN YÜZ AKIYLA ÇIKACAK
Yaş çay hasat mevsimi geldi, ancak
CORONAVİRÜS VE KOMPLO TEORİLERİ
HASAN KARAL NEDEN PARTİ DEĞİŞTİ, ÜZERİ NEDEN ÇİZİLMİŞTİ
YERLİ OTOMOBİL KONUSU
RİZE’DE ŞEHİR HASTANESİ GEREKSİZ Mİ
İYİDERE LİMAN VE LOJİSTİĞİN KADERİ DEMİRYOLU GÜZERGÂHINA BAĞLI
Yoksa gidişat, dönüşü olmayan yol.. İSRAİL TOHUMLARI
Rize’de bu iç ekişmeler giderek derinleşiyor
Belediyelerde yapılan işten çıkarmalar toplumsal ayrışmayı giderek büyütüyor.
CUMHUR-BAŞKANLIK SİSTEMİ VE KABİNE REVİZE EDİLMELİ
İmamoğlu bir restorasyon projesinin ürünüdür.
Türk futbolunu yabancı oyunculara mahkûm ettiler.
Öcalan’ın MİT elemanı olduğu ...
Kadir Mısıroğlu, bir Osmanlı hayranıydı.
Ak Parti Rize’de kazanırken kaybetti.