Reklamı Geç
YAZARLAR
Anayasası Olmayan İşletmeler / Aile İşletmelerinde Kurumsallık
Recep Ali AKSOYLU
03 Mayıs 2019 - Cuma 07:24
1414 defa okunmuş.

ANAYASASI OLMAYAN İŞLETMELER / AİLE İŞLETMELERİNDE KURUMSALLIK


Öğleden sonra ikisi kardeş biri damat 3 ortakla şirketlerinin dışında güzel bir mekanda üç saat süre ile aile içerisinde ticaretlerine – işletmelerine de yansıyan karmaşıklıklarını masaya yatırarak yol haritası belirlemeye çalıştık.


Elbette bir danışılan olarak aileden, iş kolundan, görüşmemize konu olan kördüğümden burada bahsetmeyeceğim. Ama bugünkü toplantımın ışığında özetle aile işletmelerinden, kurumsallıktan ama öncesinde ortaokul yıllarımdan aklımda kalan ve arada derslerde örneklediğim bir anekdotumu paylaşacağım.  


İlkokul dördüncü sınıftan liseyi bitirene kadar tatillerimde annemin dayısı merhum Cevat Kahya’ya ait “Yeni Matbaa”da (Rize, Atatürk Caddesi Birlik Pasajı No 4) çıraklıktan ustalık düzeyine kadar çalıştım.


Cuma namazı sonrası girişte sağdaki Heildelberg’te Yeni Melek Sinemasının biletlerini basıyordum, mahalleden de tanıdığım Halil Abi geldi matbaaya. “Cevat Abi, üstünde varsa bana hemen şu kadar emanet verir misin?” dedi. Dayım hemen cebinden çıkardığı tomardan Halil Abi’nin istediği meblağı verdi. Neden diye de sormadı. Ustam Kenan Kazancı’nın “Emanet istediği para Halil için çok düşük meblağ, onların günlük kasasında her zaman büyük rakamlar olur, hayret.” demesinin haricinde de konuya dair konuşulmadı ama benim kafama takılmıştı. Halil abilerin babadan, dededen süregelen, kardeşleri ile çalıştırdıkları Kolektif Şirketleri o yıllarda Rize’nin önde gelen şirketlerindendi, borç aldığı para hakikaten az sayılırdı.   


Ertesi gün aldığı emaneti iade eden Halil Abi’ye günler sonra mahallede bu konuyu bir şekilde sordum. Beni sever, okuldan derslerden sorardı. O gün ondan yıllar sonra anlamını iyice kavradığım ve eğitimlerde derslerde de anlatacağım bir ders aldım.


Aile işletmelerinde kurumsallaşma olurmuş; hem de 1970’lerin ilk yarısında, üstelik Rize’de. Hem de holding falan da olmaya gerek yokmuş yarınlara kalabilen işletme – marka olabilmek için.


Bu cümleyi elbette o gün kuramadım, profesyonel iş yaşamımda karşılaştıklarım yıllar sonra Halil abilerin aile şirketini çağrıştırmıştı bana.


“İşletmelerde başarılı olmanın ilk adımlarından biri, o işletmenin bir anayasasının olması. Özellikle de ortaklık varsa, üstelik de aile işletmesi iseniz sürdürebilmek için işletmenin özgün anayasası mutlak şart.”


Rize’deki “X Koll. Şti.”nin ta o yıllarda anayasası vardı. Şirket bünyesinde görev yapan her kardeş ve çocuklarının görev ve sorumlulukları ile her ay düzenli olarak kasadan alacakları maaş net belirlenmişti. O gün de Halil Abinin çekirdek ailesi için ekstra bir ödemesi çıkınca cebinde eksik olan kısmı diğer aile bireylerine örnek olmak için patronum Cevat Kahya’dan özellikle emanet almıştı.


Yönettiği kasada kat ve kat fazlası var iken!


“Şirketin kasasından eksiğimi tamamlasaydım, bizim ailenin diğer fertlerine de örnek olurdum. Kimin ihtiyacı varsa, şirketin nakit akışını dikkate almadan para çekebilir, kullanabilirdi.”


Haklıydı. Profesyonel iş yaşamımda dokunduğum onca şirketin temel problemi benzer karakterler taşıyordu. Sadece aile içinde değil, okul sıralarında ortak iş hayalleri kuran 2-3 samimi arkadaşın mezuniyetin ardından görev, sorumluluk, hak, paylaşım, hatta hedef tayını yapmadan yola çıkmaları işletmelerinin değil ömürlük okul süreleri kadar sürmemesi sonucu ile sonlanıyordu. Hadi bunlar arkadaş, birbirlerini okul sıralarında tanımışlar ve patikadan otobana çıkamadan işletmeyi pert etmişler. Atadan kalan potansiyeli mevcut işletmeyi sürdüremeyen kardeşlere (hatta damadı da ekleyelim) ne demeli. En çok da üzüldüğüm, yadırgadığım şirketin deposundaki stokları kar, kazanç gibi gören işletme sahiplerimiz ile şirketin kasasından fütursuzca nakit çeken, şirket kredisinden alışveriş yapan aile bireyleri. Özellikle de çokça şahit olduğum kocasına “eltimler senede bilmem kaç kez Avrupa’ya tatile giderken, arabasını, evini yenilerken sen bize eksiklik yapıyorsun ya da bizim hakkımızı neden yedirtiyorsun” diyen gelinlerin-eşlerinin sahip olduğu şirketlerin yarınlara kalabilmesi mümkün mü?


Oysa gelişmiş ekonomiler dâhil dünyadaki işletmelerin yüzde seksenini aile işletmelerinin oluşturduğu varsayılır. Dünya ekonomisine büyük oranda katkısı olan aile işletmeleri maalesef bizim ülkemizde uyum içerisinde ve verimli yönetilemediklerinden uzun ömürlü olamamakta, sonraki nesillere kalamamaktadır.


Aile işletmelerinin genel bir tanımı yok, MBA’dan hocam Tamer Koçel, “kavram olarak sahipliği ve yönetimi bir kişi veya bir aileye ait olan işletmelerdir” derdi. Ölçüt, işletmenin sahibi olan aile tarafından bizzat yönetilmesi.


Aile işletmelerinin yönetiminde duygusal boyut işin içine katılmakta ve iş ilişkileri de genellikle bu boyut etrafında şekillenmekte. Neticede aile işleri, aile içi ilişkiler ile ticari işlerin sıklıkla birbirine karıştırılması, yönetimde çatışmalar çıkmasına, işletmenin hem büyüme hem de yönetiminde sorunlar ortaya çıkarmaktadır.


Gelişmiş ekonomilerde asırlık ve de global marka çıkarabilmiş bunca şirket olabiliyorsa bizde de pekala olabilir. Daha yola çıkarken vizyonuna uygun hedefleri net tanımlayabilmiş, süreçte revize edebiliyor, işletmenin idari ve ticari anayasasını belirleyip uygulayabiliyor, istihdamı ve tedariki kişi eksenli değil hakkıyla yapabiliyorsanız işletmeniz pekâlâ sizden sonra da layıkıyla sürer.

Adınız
Yorumunuz
Hiç yorum yapılmamış.

Diğer Yazıları

TANRININ ŞİFA ELİNI KIRARSAN NASIL ŞİFA BULACAKSIN!
414
LİDERİ YENEN DEĞİL 6 PUANLIK MAÇLARI ALAN KÜMEDE KALIYOR
1921
TÜRK 210, ALMAN 800, AMERİKALI 2 BİN LİTRE ALABİLİYOR!
971
13 HAKEMİN İHRACI DÜŞECEK TAKIMLARA UMUT OLUR
484
TÜİK’IN NÜFUS VERİLERİNDEN ANLADIĞIMIZ
506
ÇAYKUR RİZESPOR CAMİAYA AİT OLMAYINCA Mİ?
532
BİNDİR YÜZDE 400, İNDİR YÜZDE 30, GELSİN MÜJDE!
523
“CELEP” IN VİDEOSUNDAN KURUMSALLIK VE İNSAN KAYNAKLARI DERSİ
436
VADELİ ÇEK KARŞILIĞINDA SATIŞ TAAHÜDÜNDE BULUNUNCA
682
BİR GARİP SÜPER LİG YARIŞINDA TRABZONSPOR KALDI TEK BAŞINA
368
SERMAYEYİ KEDİYE YÜKLEMEDEN TİCARET
502
ANNEMİZ AYNUR AKSOYLU İÇİN TEŞEKKÜRÜMÜZ
451
UEFA ÜLKE PUANI SIRALAMSINDA YENİDEN 15.SIRAYA YÜKSELDİK AMA!
423
RİZESPOR 6 PUANLIK MAÇLARI ALIP PEKALA LİGDE KALABİLİRİZ!
534
DAHA BÜYÜK OLMAK Mİ ? VERİMLİ – KARLI OLMAK Mİ?
626
İLK OKUL COCUĞU SEMTİNDE OKUMALI, KÖY OKULLARI AÇILMALI
502
KİRALAR UÇUNCA AÇIK ARTIRMALI DÖNEM BAŞLADI
588
VİCDANI DEĞİL, BIYIKLARI PALA’YMIŞ SADECE
679
İLKİ AÇILMADAN RİZE’YE İKİNCİSİNİN AÇILMASINI ÖNERİYORUM .
1554
SPORDA CİNSİYET AYRIMCILIĞINDA MEDYANIN, FEDERASYONLARIN ROLÜ
933
SANAYİCİ DIŞ PAZARA YÖNELİNCE İÇERDE ÜRETİM, SATIŞ DURMA NOKTASINDA!
826
TFF 1.LİGDE MÜTHİŞ ZİRVE YARIŞI
834
BU RAMAZAN KOMŞUMUZUN KALBİNE DOKUNALIM
715
AVRUPA’NIN EN YAŞLI LİGİNDE GENÇ FUTBOLCU OLABİLMEK!
711
DÜNYA YILDIZI MESUT ÖZİL LİGİMİZE RENK KATACAK
443
YENİ ASGARİ ÜCRETİN EMEKLİ VE ORTANCA MAAŞLARINA BASKISI
871
TOMAS HOCANIN ÇAYKUR RİZESPOR’U 7 SEZONUN EN İYİSİ
1252
PAZAR'DA YAPIMI DEVAM EDEN HAVALİMANINA "AHMET MESUT YILMAZ" ADININ VERİLMESİ YAKIŞANDIR, VEFA BORCUMUZDUR.
1216
PANDEMİDE KİŞİSEL HİJYEN İÇİN ORTAMLARIN TEMİZLİK VE BAKIMININ ÖNEMİ
999
DÜŞECEK SON İKİ TAKIM ARASINDA Ç RİZESPOR OLABİLİR Mİ?
3321
FATİH’İN MİRASI AYASOFYA’NIN KİLİSE OLMAMASINI SAĞLAYAN ATATÜRK’E MÜTEŞEKKİRİZ
2452
PERAKENDE DE STOK YÖNETİMİ
3531
KÜÇÜK ŞEYLERDEN DE MUTLU OLABİLİYORUZ
3066
GURBETTEKİ ÇAYCI RİZELİ İÇİN ÜMİDİMİ KORUYORUM
1248
KREDİLER 3 AY ÖTELENDİ, PEKİ ÇEK’LER NE OLACAK?
1718
İÇİMİZ DIŞIMIZ CORONA. HEPİMİZİ ALDI HORONA!
1976
ÜNAL KARAMAN’A CAMİANIN DESTEĞİ TAM
1316
ARTIK GERİ DÖNÜŞÜ YOK, TEMİZLEYİP DÖNECEĞİZ İNŞALLAH
1169
ÇAYKUR RİZESPOR LİGDE KALACAKTIR
2334
EUROLİG’DE EFES – FENERBAHÇE FİNALİ NEDEN OLMASIN
1041
EKREM ORHON’U “ANLA”YABİLMEK
2317
TÜRK MALI MI, YERLİ Mİ?
1346
SAMSUN'DAN SARP'A... YHT... EMİN MİSİNİZ ?
2386
DOĞA OKULLARINDAKİ KRİZ VE KAMUNUN SORUMLULUĞU
1676
KONU İSTİHDAM. RAKAMI DEĞİL NİTELİĞİ ÖNEMLİ
1613
İSTANBUL’DA RİZE GÜNLERİ BUGÜN BAŞLIYOR
1378
DÖNDÜK MÜ YİNE BAŞA!
1434
RİZE ÇAYI VE ANZER BALI İÇİN COĞRAFİ İŞARET TESCİLİ
986
FERETİKONUN COĞRAFİ TESCİLİ VAR, KENDİSİ ?
1140
KARADENİZ FOLKLORUNDA ARMONİK VE BAĞLAMA
1733
VAMPİR KELEBEK RİCANIA SIMULANS’IN DETAYLI HİKÂYESİ
1983
BABA REİSİN VEFATININ 36. YILINDA ÇAYHAN ABLA
2499
MURİÇİ SATIP MURİÇ ALAMAYACAKSAN SATMAYACAKSIN
1399
ABD ve Kanada takımlarından oluşan MLS liginin en iyi ‘11’nde bir Rizeli.
1207
YENİ EĞİTİM MATEMATİKSİZ Mİ? EĞİTİM SİL BAŞTANA ELEŞTİRİLERE DAİR
1441
Rize'de 12 çiftçi Kenevir ekim izni istedi Ama...
2076