Reklamı Geç
YAZARLAR
MATBAANIN BULUNUŞU VE TÜRKLER
Bayram Ali KAVALCI
02 Kasım 2020 - Pazartesi 14:43

Matbaa denilen araç, Gutenberg’in yaşadığı çağdan 6-7 yüzyıl önce biliniyordu, kullanılıyordu ve onunla sayısız kitap basılmıştı. Klasik Batı kaynaklarından yapılan aktarmalarla düzenlenmiş ansiklopedilerimize, ders kitaplarına bakarsanız, matbaa denebilecek ilk çalışmalar Çin’de başlatılmıştır. Onlardan binlerce yıl evvel, Mezopotamya kavimleri, aynı yolla hazırladıkları klişeleri yumuşak kile bastırıyor, bu kili sayfa biçiminde pişirip sertleştiriyorlardı. Çinlilerin tek üstünlüğü, kil tablet yerine kâğıt kullanmış olmalarıdır. 1900’lerin ilk 10 yılı içinde, Doğu Türkistan’ın Turfan şehrinde ve diğer bâzı merkezlerde yapılan kazılar, bilim adamlarını hayretlere düşürdü. Toprağın altından, şimşir gibi sert ağaç parçalarına oyulmuş bir hayli Uygur harfi çıkarılmıştı. Sonra yüzlerce basma kitap bulundu ve Almanya, Fransa, İsveç, İngiltere, Rusya müzeleri, Uygur kültürünü, edebiyatını, sanatını yansıtan bu fevkalâde değerli kitaplarla zenginleşti.

 

745-940 yılları arasında Türkistan’da yüksek bir medeniyet kuran Uygur Türkleri, klişe kalıp değil, müteharrik (hareketli) harfler kullanıyorlardı. Ve bu harfleri satırlar hâlinde dizip kitap sayfalarını hazırlıyor, sonra da kâğıda basıyorlardı. 

 

8. yüzyılda Türkistan’a gelen Arap tüccarlar, kâğıt yapımını Türkler ’den öğrenerek memleketlerine götürmüşlerdi. Avrupalılar ise, ancak 12. yüzyılda, Endülüs Emevileri’nin hocalığıyla kâğıt sanayiinin temelini atabildiler. Nihâyet 14. yüzyılın başlarında, Cenevizli gemiciler sâyesinde, matbaa Doğu’dan Batı’ya intikal edebildi.

 

15. yüzyılda, Hollanda ve İtalya’da müteharrik harfler imal edip, onlarla kitap basanlar vardır. Yani Gutenberg, Avrupa’da da ilk matbaacı konumunda değildir. Onun yaptığı şey, bir sermayedar bularak bu tekniği geliştirmek ve daha hızlı baskıyı gerçekleştirmekten ibarettir. Türk matbaacılığının gecikmesinin başlıca sebebi, matbaayı kuruvermek, yüz binlerce, belki milyonlarca insanın ekmek kapısını kapamak, onları fakirliğe mahkûm etmek sonucunu getirmemekti. Zira 18. yüzyıl başlarında, sâdece İstanbul’daki hattatların sayısı 90 bini buluyordu.  Kaynak: Günvar Otmanbölük  

Adınız
Yorumunuz
Hiç yorum yapılmamış.

Diğer Yazıları

​ÇAYKUR HER YIL DAHA İYİ YÖNETİLİYOR
BAZI YARALARI ZAMAN DEĞİL, SABIR İYİLEŞTİRİR
BENİM GİBİ 40 YAŞINI GEÇEN VE 60 YAŞINI BULANLARA
GÖRGÜ KURALLARIMIZI YAŞAYALIM VE YAŞATALIM
PANDEMİ SALGINIYLA RAHATLAYAN DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ KUTLU OLSUN
HABER METNİ HAZIRLAMA VE GAZETCİLİK MESLEĞİNDE 5N1K KURALI
RAMAZAN BAYRAMI HAZIRLIĞI
2021 YAŞ ÇAY KAMPANYASI HAYIRLI OLSUN
RAMAZAN AYI BİR MEDENİYETTİR
HOŞ GELDİN RAMAZAN
BİR NEŞELİ KUŞTU GENÇLİK
ARTIK HAYATI HESAPLA DEĞİL NASİPLE YAŞIYORUZ.
ÇAY TARIMI VE ÖZELLİKLERİ
BAŞKALARINI DÜŞÜNMEK
TÜKETTİĞİMİZ MADEN SUYU-SODA HAKKINDA BİLMEDİKLERİMİZ
TARİHTE 1950-1960 ADNAN MENDERES DÖNEMİ
DÜNYA KADIN ÇİFTÇİLER GÜNÜ KUTLU OLSUN
ÇATIRDAYAN KOMŞULUK İLİŞKİLERİ NASIL OLMALI?
SAĞLIĞIMIZ İÇİN TEREYAĞI VE MARGARİNİN FARKI
İSLAMİYET ve İLERİCİLİK
HEPİMİZİN İHTİYAÇ DUYACAĞI PRATİK BİLGİLER
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
YIL 1926 RİZE MEBUSU EKREM BEY’İN İŞGÜZARLIĞI
KURBAN BAYRAMI BAŞLIYOR
SİGARA BAĞIMLILARI KORONAVİRÜSE DAHA KOLAY YAKALANIYOR
HİÇBİR GELİŞME TESADÜFİ DEĞİLDİR
BAŞA GELEN ÇEKİLİR
BİR MUSİBET BİN NASİHATTEN EVLADIR!
EVDE GÜNDEM TÜRKİYE'NİN VE RİZE'NİN SAĞLIĞI
BU YAZIM, 1950-1980’DE DOĞANLARA
Yerim Rize’dir benim, Rize’dir tek kederim. Her şeyimle Rize’yim, Rize’siz ne ederim.”
DÜNYANIN BAŞINDAKİ TERÖR BELASI
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
RİZE'DE OKUYAN ÜNİVERSİTE GENÇLİĞİNE RİZEMİZİ İYİ TANITALIM
TÜRKİYE, UÇAK PARÇALARI ÜRETEN BİR ÜLKE KONUMUNDA
SANAL KUMAR TEHLİKESİ
2020’DE MİLLET OLARAK DAHA ÇOK EL ELE VERELİM
RİZE KALESİ.... NEDİR BU PONTUS KRALLIĞI?
ÖMÜR DEDİĞİN NEDİR? DALDA BİR KURU YAPRAK
RİZE’NİN TARİHİ VE COĞRAFİ DURUMU BİLGİLERİ
EN KIYMETLİ DEĞERLERİMİZ YAŞLILARLA DOĞRU İLETİŞİM
KANAL İSTANBUL PROJESİ YA OLACAK YA OLACAK
GÜVENLİ BÖLGE ÖNCESİ TSK’NİN FIRAT KALKANI BAŞARISINI HATIRLAMAK
DÜNYANIN BAŞINA BELA OLAN ABD’NİN DOĞUŞU
YEŞİL ÇAY VE KANSER
DENİZİ KARA, KARAYI PARA YAPAN BAŞKAN EKREM ORHON
NEDEN KURBAN KESERİZ?
EMEKSİZ VE EKMEKSİZ SAĞLIK OLMAZ
BEYAZ ÇAY NEDİR? NE DEĞİLDİR?
ÇAYIN RİZE’YE GELİŞ SERÜVENİ
TÜKETİCİLER OLARAK ORGANİK ÇAY TÜKETİMİNİ ARTIRMALIYIZ
TURİST VE SÜRÜCÜLERDEN OVİT TÜNELİNE YOĞUN İLGİ
GEÇEN YIL HİZMETE GİREN TANAP BORU HATTI
DÜNYA’DA ARTTIKÇA ARTAN IRKÇILIK
İNGİLİZ SİYASETİNİN TEHLİKESİ
RAMAZAN BAYRAMIMIZ BAŞLADI
BAYRAM GÜNLERİMİZ BAŞLIYOR
KADİR GECESİNİN ÖNEMİ
FİTRE VERMEK
RİZE ÇAYI HAYATTIR, İNSAN İSE ŞEKERDİR
DOYMAYAN GÖZ
DEĞERLERİMİZİ YAŞATMAK HEPİMİZİN GÖREVİDİR
RAMAZAN MUHABBET VE İNFAK AYIDIR
Öşür
Tefsirden Din Öğrenilmez
Ayasofya Camisinin müzeye Çevrilmesi.
Su stresi ve İsrafı