Mustafa Barış ÖZTÜRK Atalarımız, “Toprağa iyi bakarsan, seni her mevsim doyurur.
Yazı Detayı
10 Ekim 2020 - Cumartesi 12:45
 
Atalarımız, “Toprağa iyi bakarsan, seni her mevsim doyurur.
Mustafa Barış ÖZTÜRK
[email protected]
 
 

Kışın sanki ölü bir dal gibi ağaçta asılı duran asmanın dallarına önce su yürümüştü, sonra asma yeşillenip, coşmuştu. Başlı başına büyük bir mucize gibi o kuru dalların arasındaki gözler patlamış, salkım taslakları oluşmaya başlamıştı. O minik yeşil noktacıklar büyüdüğünde üzüme dönüşecekti.

Pekmez zamanı yaklaştıkça artık salkımlar iyice ortaya çıkmaya başlamıştı.

Her şey iyi giderse bu sene iyi pekmez olacaktı. Ama iyi pekmez için önce iyi üzüm ve iyi bir mevsim gerekliydi.


Bin yıllardır üzerinde yaşadığımız topraklarda pek çok şey değişti. Devletler, inançlar, kurallar, hatta toplumlar...


Ama şu sözünü ettiğimiz kısacık durum hiç değişmedi. Ha 8000 yıl önce,  ha bugün... 


Pekmez yapımında her şey aynı şeklinde devam ediyor.


Pekmez pişirme zamanı asla sadece üzümün toplandığı zamanı anlatmaz.  Anadolu ve Rizemiz için aynı zamanda bir mevsimin adı ve bin yıldır kutsal adedilmiş bir zaman dilimidir.  Anadolu’nun kadim halklarından Süryaniler/Aramiler üzümün olgunlaştığı aya ‘üzüm’ manasına gelen ‘Aylül’ adını vermişler, Anadoluda ise halk “üzüm” ayı demiştir bu aya. Nitekim Eylül ayının etimolojik kökeni de üzüm toplama zamanına dayanır.


Üzümün olgunlaşması, pek çok meyveden farklı olarak toplandıktan sonra devam etmez. Bu nedenle meyve ancak görünüş, renk, lezzet ve yapı bakımından arzu edilen düzeye ulaştığında toplama yapılması gerekir.


Anadoluda, Tek Tanrılı inanışlar öncesinde bağbozumu (Üzüm toplama) tüm Eski Dünya’da olduğu gibi pagan topluluklarca her yıl bir şenlik olarak coşkuyla kutlanırdı. Kutlanan ise tam da üzümün dalından koparılışı, yani ‘bağ bozumu’ydu. Hatta denen o ki, ‘parmak şıklatma’ ve bu hareketle üretilen ses de o şenliklerden kalmadır. Rivayete göre aynı elin parmaklarını üst üste getirip sertçe kaydırarak hareket ettirmek, üzüm dalının kırılırken çıkardığı sesi taklit etmektedir. Antik çağın bağ bozumunun bitişinde yapılan görkemli kutlamaları anlatan hemen hemen tüm sanat eserlerinde ise Dionysos elinde kadeh, güzel kadınların ortasında ata biner gibi oturduğu bir şarap fıçısının üzerinden, eğlenenleri seyreder şekilde resmedilir.


Aile fertlerinin yanında yakın arkadaş akraba katılımıyla hepimizin elinde bir teyter, kızılağaç, gürgen vb. ağaçlarda ki üzümleri topluyorduk.


Uygun ağaç dallarından (fındık...) ince şeritler halinde dilimlenmiş ve çapraz örülen 25-40 litrelik huni şeklinde olan sepetin adıdır 'teyter'.


Sağlam bir ip karşılıklı teytere bağlanır, ipin ortasına da bir kukar takılır ki ağaca çıkan kişi tarafından teyter bir dala asılabilsin. Böylece dala takılan teyter, toplanlan üzümlerle doldurulur. Sonra uzun bi ip ile ağacın altında bekleyen Ahmet hocaya (babam)  sarkıtılıyordu. Oda, orda ki sepetlere teyterleri boşaltır.


Akşama kadar toplanan üzüm 8 sepet oldu.


Gün boyunca ara ara yağan yağmur toplama ve taşıma işini biraz zorlaştırmıştı.


Aksam vakti evin avlusunda aile bireylerinin tümü, yakın akrabalar ve komşuların katılımı ile o gün şenlik havasındadır.


Toplanan üzümler sepetlere alınrıken seçilir, çürük, dal, yaprak olmamasına özen gösterilir. Çünkü üzümler yıkanmaz.


Üzümler çuvallara konarak sırayla ezilmek üzere şerevaza konur.


Üzüm şerevazının boyu 1-2 metre eni 80-90 cm olan kalın tahtadan yapılmış bir ucu oluk şeklinde olup, ezilen üzümler bu oluktan oluğun altına konan tekneye akar.  Dökülen üzümlerin ezilmesi ailenin güçlü bir gencinin işidir.


Hakikatten ayakla çiğnenerek ezilir üzüm. Çiğneyecek olanın ayaklarına uzunca dizlerine kadar bir çizme giydirilir ve üzümün ezilmesine başlanır.


Ezildikçe şiravazın oluğundan şira (üzüm suyu) akmaya başlar. Kovalara akan şıra lengerden (süzgeç) geçirilip, bekleme kazanlarına aktarılır.


Burada pepeçuralık şıranın istenildiği kadar buradan alınması unutulmaz.


Ayrılan üzüm suyundan 2 su bardağı alıp ayrı bir tencerenin içine koyun ve çırpma teli ile tenceredeki üzüm suyunu karıştırarak içine mısır ununu eklenir. Çırpma teliyle karıştırmaya başlayın. İsteğe bağlı bir miktar şeker konarak çırpma işlemine devam edilir. Bu arada azar azar geri kalan üzüm suyunu da ilave edin. Karışımı kıvam alana dek karıştırarak pişirin.


Kıvam alan pepeçurayı kaselere paylaştırın. Ilıyana kadar dışarıda bekletin. Ilındıktan sonra buzdolabına koyup soğutun. Servis öncesi üzerini istediğiniz gibi süsleyebilirsiniz. 


Tüm üzümlerin ezilmesi ve kazanlara konmasından sonra kazanlardaki şiralar toprakta ( Killi, kireçli toprak veya temiz kül ile şıranın asitliğini azaltan bazik karakterlidir.) mayalanır. Böylece şıra şeķerlenir ayrıca içindeki istenmeyenler dibe çöker ve şıra berrak bir hal alır. Bu kesme işleminin tamamlanması için 5-6 saat kazanlar hiç salınmayacak şekilde bekletilir.


Bu süreyi ailenin en büyüğü olan dedeler veya babaneler bilir eniyi . Eskiden rahmetli hacalinun Harun bunu tayin etmişti bir kaç kez yanımızda. Kıvamı control edilen şira çok sakin bir şekilde kazandan kepçe yardımıyla çadır bezinin (şeker çuvalı) içine aktarılır ve tekrar süzülür, bu işlem kazan sayısına göre değişmekle birlikte bir kazan için ortalama 1-2 saat alabilmektedir. Çünkü şiranın içinde hiç bir tortu kalmamalıdır. Bu işlem 2 kere tekrarlanır.


Sonrasında bunlar ateşin üstündeki pekmez tavasına aktarılır. Üstü açık bakır tavada saatlerce savrula savrula koyulaşıncaya kadar kaynatılır.


Bu arada dilimlermiş kabaklar soğan çuvalına konulup pekmez tavasınâ konur. Pekmezin o yoğun aroması kabakların pişmesiyle lezzet şölenine dönüşür. Pekmezli feli horonlar için enerji kaynağıdır.


Buharlaşmayı kolaylaştırmak için kullanılan savurma aleti olan kevgir 20-30 cm çapında delikli düzce bir kepçedir.

Yeterince koyulaşan şira artık pekmezdir.


Buharlaşan pekmezin güzel araması ķöyde maloğaçtan cimuzkoza ordan aktepeye kadar yayılır.


Feyizlere kadar dersem abartmış olabilirim.


Ateş başı sohbetleri kemençe virtüözü Hacali Ahmet ve saz üstadı Adnan hocanın türküleri eşliğide horon geceyi ısıtır ve şenlendirir.


Gün doğmadan başlayan ve gece yarılarına kadar yapımı süren şifa kaynağı pekmez, yenilmeye hazır hale gelir...


Afiyet olsun...


"Küpün içinde pekmez,


Bu pekmez bize yetmez,


Bizim köyün kızları,

Horonsuz gelin gitmez''

 
Etiketler: Atalarımız,, “Toprağa, iyi, bakarsan,, seni, her, mevsim, doyurur.,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Kasım 2021
Dostun Attığı Taş Kafa Yarmaz !
02 Kasım 2021
Yolcu, Hancı olduğunu sanınca !
02 Ekim 2021
RİZE'DEN BAKIŞ. YURT MESELESİ.
10 Eylül 2021
"UYUŞTURUCUYA DİKKAT"
26 Ağustos 2021
İŞLER SARPA SARMADAN !!!
04 Ağustos 2021
YANAN ORMANLAR,YÜREKLER, KEŞKE'ler
06 Temmuz 2021
TÜNEMEYE DEVAM !
21 Haziran 2021
"Senin Başka Işin Yok Mu ?""
05 Haziran 2021
RÜZGAR GÜLÜ ve DİKENİ
19 Mayıs 2021
19 MAYIS 2021 BİZ NELER İLE MEŞGULÜZ
09 Nisan 2021
Mr. & Mrs. Brown’lu Yıllar...
31 Mart 2021
1 NİSAN ŞAKA DEĞİL İNSANLIK AYIBI
08 Mart 2021
8 MART 1857
18 Şubat 2021
BAZEN TAŞINMAK İYİDİR
06 Şubat 2021
SARI SAYFALAR VE TELEFON
09 Ocak 2021
Dertli gönüllere kramp, "İşte benim Donald Trump"
31 Aralık 2020
Kaptanın Seyir Defteri, 31 Aralık 2020
25 Aralık 2020
TÜPLÜ TELEVİZYON Nesline göre, Z KUŞAĞI !
10 Aralık 2020
​3M kuralına devam. MASKE, MESAFE, MUSLUK !
01 Aralık 2020
Bir Pazartesi sabahı, saat 10:53 İstanbul...
19 Kasım 2020
Mutlu Öğretmen, Mutlu Eğitim
03 Kasım 2020
İzmir’deki depreme veya Mesut Bey’ın ölümüne sevinmek nasıl bir ruh hali?
02 Ekim 2020
ALTI DERECELİK AYRILIK TEORİSİNDE İNSAN
15 Eylül 2020
SEBEBİ DIŞ GÜÇLER Mİ? HAYIR BENCE İÇ GÜÇLER
07 Eylül 2020
TAVUK VE PALAMUTTAN EGE DENİZİNE...
01 Eylül 2020
Maske YOK, SOSYAL MESAFE YOK - Korona BURDA ! SEN SAĞ BEN SELAMET
21 Ağustos 2020
BURASI ÇOK ÖNEMLİ. PUSULAYI İCAT ETTİN
19 Ağustos 2020
BU İŞİN ŞAKASI YOK RİZEM
06 Ağustos 2020
BIRAKIN KADINLAR YAŞASIN
23 Temmuz 2020
Pınarlar Kurumasın...
13 Temmuz 2020
SİHRİ BOZULAN KUTU
25 Haziran 2020
Z DEN, SLM, MRB., NBR, BRO..
16 Haziran 2020
Cahil der ki maske mesafa banane, Virus der ki cahillik şahane !
11 Haziran 2020
O Kadınlarki İtilmiş Gündüzlerde
04 Haziran 2020
Eyy Trump, Beyaz dersem çık, SİYAH dersem çıkma !
31 Mayıs 2020
Kapı Arkasından Dinlemeyi Seven Modern Kalfalar
27 Mayıs 2020
Askıya koydum derdimi, Bir içerı bir dışarı...
23 Mayıs 2020
”Nerde O Eski Bayramlar” ifadesi gerçekten mana kazandı bu bayramda !
09 Mayıs 2020
Tüm Anne Yüreğine Sahip Olanlara...
07 Mayıs 2020
2020'de Dünya'da kesinlikle bir şeyler oldu
01 Mayıs 2020
EV HALLERİ
22 Nisan 2020
0.000000001 gr lık Virüs kadar ağırlığınız yok bilesiniz.
13 Nisan 2020
Mahpusluk Günleri
09 Nisan 2020
KarantinaGünleri 2020
24 Mart 2020
Dünyanın iflahını kesmeye bir virüs yetti.
16 Mart 2020
"Her Şey Çok Güzel Olacak" tı ?
13 Mart 2020
ŞİMDİ AYNI GEMİDEYİZ İŞTE
18 Kasım 2019
Mutlu öğretmen, Mutlu eğitim, Mutlu toplum...
Haber Yazılımı