Adnan ONAY BU KEZ SÖZÜM ÜRETİCİYE
Yazı Detayı
15 Mart 2021 - Pazartesi 13:51 Bu yazı 1498 kez okundu
 
BU KEZ SÖZÜM ÜRETİCİYE
Adnan ONAY
adnan@rizeninsesi.net
 
 

Henüz ailede tek bir ferdin, aile reisinin çalışıp, para getirdiği, çayın aileye sağladığı kazanç açısından oldukça önemli olduğu çocukluk dönemlerimizi hatırlarım.


Henüz ilkokul çağında çay işiyle haşır, neşir olmaya başlamıştık. Ailece, sabah gün aydınlanmak üzereyken çaylığa girer, elle iki buçuk yaprak çay toplardık. Sonrasında benden iki yaş büyük ağabeyimle evimizin bulunduğu Camiönü Mahallesinden boyumuza yakın çay dolu sepetleri yüklenerek patika yollardan düşe, kalka taa Zihni Derin Fabrikasının yanındaki çay alım yerlerine giderdik. Çayımızın teraziye konma sırası bazen geç saatlere kadar uzardı. 

O yıllarda Zihni Derin Fabrikasında tahakkuk şefi olan rahmetli babam mesaisini bitirir bitirmez yanımıza gelirdi. 


Çok meşakkatli günlerdi ancak çaydan elde edilen gelir ailemiz için büyük bir nimetti. Az da olsa çaylığı olanlar şanslıydı. Onlar çocuklarını sıkıntısız okutabiliyor, kenara üç beş kuruş koyabiliyor, yeni şeyler alabiliyordu.


O dönemlerde çok çaylığı olanlar ise fabrikatör gibiydi. Bunlar kazançlarını büyük şehirlerde yatırıma dönüştürür, şatafatlı düğünler, yeni evler yapar, benzerleriyle yarışırlardı.


O günlerde çaylıklar velinimetti. Nerede ormanlık alan varsa ağaçlar sökülür, çaylık yapılırdı. 


Birçoğumuzun ailesi inek beslerdi. Yaprak dökümü mevsiminde ağaçlardan dökülen yaprakları süpürürdük ve sonrasında gübreye dönüşen bu yapraklarla birlikte inek gübrelerini yeni dikilen veya budanmış çaylıklara taşıyarak tamilerin diplerine koyardık.


Çaylıkların bakımı yapılır, otları temizlenir, budama yapılan yerlerde de topraklar kazılır, havalandırılırdı.


Velhasıl Çay tarımı o yıllarda başka bölgelerde, başka ürünlerin hasad sürecine benzerdi. Ama yine de bir pamuk veya benzer ürünlerin yetiştirilmesi gibi zahmetli değildi çaylık bakımı ve hasadı. Diğer bölgelerin ürünlerine göre çok çok kolay sayılırdı çay tarımı.


Çay ürününün iki buçuk yaprak ve zamanında kartlaşmadan toplanması için mahalleden, çevreden çayı olmayan, ihtiyaçlı insanlar yevmiyeci olarak alınır, çayı önce gelene de diğerleri sırasıyla eğratlık yapardı.


Sonra(rahmet olsun) Tuncay Mataracı, çayın makasla toplanmasını sağladı. Makas inanılmaz bir imkân sağlamıştı çay üreticisine. On kişinin günde topladığı çayı, bir kişi makasla toplayabiliyor, çayın dalında kartlaşması  önleniyor, taze olarak hasat edilip alım yerlerine teslim edilebiliyordu.


Makasın, elle toplanmaya göre çay fidesine zarar verebilmesi söz konusu olduğu gibi, toplanan çayların iki buçuk yaprağı geçmesi, evsafına tam uygun olmaması söz konusuydu. Ancak makas nedeniyle büyük ve köklü kesilen filizler alım yerlerinde çay eksperlerince ince bir elemeden geçiriliyor, çaylar iyice seçtirildikten sonra  ancak teraziye konabiliyordu.


Çayın özele de açılmasıyla birlikte hem üretim aşamaları, hem hasat edilen çayın kalitesi aniden kötüleşti. Zira mevcut çaylık alanlardan toplanan çaylar hem Çaykur’a, hem de özel sektöre yetecek kadar çok değildi.

Kuru çay da oldukça o dönemlerde değerliydi ve kuru çay üretimi kurum ve kuruluşlara para kazandırıyordu.


Özel sektör fabrikaları tam kapasite doldurmak için önüne gelen her tür çayı ince elemeye tabi tutmadan satın almaya başlayınca, ÇAYKUR’da alımlarda ince eleyip, sık dokumaktan vazgeçti.


Üreticinin çayı havada kapışılınca sadece çayın evsafa uygun olup olmadığı değil, çaylıkların bakımı da önemsenmez hale geldi. Yaş çayın önemi artınca çaylık alanlar da hızla arttı. Ağaçlık alanlar, boş alanlar çaylığa dönüştürüldü.


İlerleyen süreçte bazı özel çay fabrikaları ya iflas etti, ya da üreticileri dolandırdı. Üreticiler bazı fabrikalara verdikleri çayların parasını alamadılar. Artık, çay adım adım kötü bir döneme girmeye başlamıştı.


Aynı dönemlerde köylerin hızla şehir merkezine ve başka şehirlere göçü ile birlikte, aile fertlerinin de çalışmaya başlamasıyla artık çaylıklara girilmez oldu, yarılıkçı denilen aileler devreye girdi. 


Asıl sahibi ilgilenmeyince, yarılıkçılar çaylıklarla ne kadar ilgilenirse o kadar ilgilendi.


Yarılıkçılar da sabit iş bulduklarında çayları yarıya yapmamaya başlayınca  tarla sahipleri çaylıklarından üçte bir pay almaya razı oldular.


Çayını kendileri toplayanlar da Sarp kapısının açılmasıyla bölgeye gelen Gürcü işçileri çay toplama işi için çalıştırmaya başladılar.


Neticede, çay geçen süre içinde çaylık sahibi aileler için eski önemini kaybetti ve zamanla bugünkü hale geldi.


Geldiğimiz tabloya baktığımızda; çaylıkları kazmak, içindeki zararlı otları temizlemek, doğal gübre kullanmak, evsafa uygun hasat yapmak gibi şeyler çoktan unutuldu.


Sadece devletin yaş çaya iyi bir fiyat vermesi, satılan çayın parasının peşin ödenmesinin dışında gündeme gelen bir şey yok. Varsa, yoksa konuşulan konular bunlar.


Eğer, bizler çayımıza bir tarım ürünü gibi emek vermezsek, çayın geleceğini güvence altına alma şansımız yok. Gün gelecek çayımız verimsiz topraklar, miyadı dolmuş çaylıklar, kötü hasat nedeniyle çöpe dönüşecek.


Böylece çay tüketim pazarı yabancı çayların pazarı haline gelecek.


Bunun açık sinyalleri çoktan ortaya çıkmış durumda ancak bizde tedbir mahiyetinde her hangi bir silkinme hareketi yok.


Belli ki, çayın elimizden çıkması halinde Bölgemizin ne hale geleceğini idrak edemiyoruz.


Zaten insanların başına gelenler, kendi elleriyle yaptıklarının sonucu.


Umarım adım adım çayın elimizden çıkma sinyali verdiğinin farkına vardığımızda çok geç olmaz. Bir an evvel aklımız başımıza gelir, çaylıklarımıza gereği gibi bakar, çayımızı aranılır, değerini bulur hale getiririz..

 
Etiketler: BU, KEZ, SÖZÜM, ÜRETİCİYE,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
07 Mart 2021
AZERBAYCAN’DAN İTHAL ÇAY KONUSU
609 Okunma.
16 Şubat 2021
İKİ AYRI TARİH, İKİ AYRI AÇIKLAMA!
314 Okunma.
12 Şubat 2021
RİZE'DE CUMHURBAŞKANINDAN BEKLENEN MÜJDE
409 Okunma.
30 Ocak 2021
KATAR YATIRIMLARI
422 Okunma.
15 Ocak 2021
RİZE'DE BU YALNIŞLARA DUR DİYECEK BİRİLERİ VAR SANIYORDUM
428 Okunma.
16 Aralık 2020
ÖLÜM MÜ, AŞI MI HANGİSİNİ TERCİH EDERSİNİZ?
306 Okunma.
12 Aralık 2020
TÜRKİYE-İRAN GERGİNLİĞİ
328 Okunma.
28 Eylül 2020
BATUM-TRABZON DEMİRYOLU HATTI GÜNDEME ALINMALI
335 Okunma.
30 Ağustos 2020
ÖLMEYİ VE ÖLDÜRMEYİ KUTSAMAK
3238 Okunma.
07 Ağustos 2020
FAİZ VE PİYASALAR. ALLAH ÜLKEMİZİN YARDIMCISI OLSUN
4573 Okunma.
26 Temmuz 2020
FUTBOL KULÜPLERİ
2695 Okunma.
20 Temmuz 2020
TRABZON'DA HÜZÜN RİZE'DE SEVİNÇ VAR
2019 Okunma.
08 Temmuz 2020
ÇAYKUR KOTA VE KONTENJAN
7036 Okunma.
07 Temmuz 2020
ARTAN EMLAK FİYATLARI VE KRİZ
977 Okunma.
03 Temmuz 2020
R.T.E.Ü ARAŞTIRMA HASTANESİ
2238 Okunma.
12 Haziran 2020
ADANA ÇAY İŞİNDE MAHİR İL
3280 Okunma.
11 Haziran 2020
R.T.ERDOĞAN ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ DOKTOR BEKLİYOR
758 Okunma.
02 Haziran 2020
ÇAYIN GELECEĞİ VE ÇAYKUR
2136 Okunma.
26 Mayıs 2020
ÇAYIN SORUNLARI BİTSİN İSTENİYORSA
1117 Okunma.
18 Mayıs 2020
KOTA ARTIRMAKLA ÇAYIN SORUNU ORTADAN KALKMAZ
919 Okunma.
13 Mayıs 2020
RİZE ŞEHİR HASTANESİ ARSİN YATIRIM ADASINDA YAPILMALIDIR
845 Okunma.
12 Mayıs 2020
RİZE'DE SORUN DENİZ DOLGUSU DEĞİL, SORUN DOLGUNUN KULLANIMI, ŞEHİR PLANLAMASI
500 Okunma.
30 Nisan 2020
TÜRKİYE KORONAVİRÜSTEN YÜZ AKIYLA ÇIKACAK
1175 Okunma.
22 Nisan 2020
Yaş çay hasat mevsimi geldi, ancak
1161 Okunma.
23 Mart 2020
CORONAVİRÜS VE KOMPLO TEORİLERİ
1278 Okunma.
14 Mart 2020
HASAN KARAL NEDEN PARTİ DEĞİŞTİ, ÜZERİ NEDEN ÇİZİLMİŞTİ
1582 Okunma.
31 Aralık 2019
YERLİ OTOMOBİL KONUSU
735 Okunma.
30 Kasım 2019
RİZE’DE ŞEHİR HASTANESİ GEREKSİZ Mİ
1184 Okunma.
22 Ekim 2019
İYİDERE LİMAN VE LOJİSTİĞİN KADERİ DEMİRYOLU GÜZERGÂHINA BAĞLI
888 Okunma.
07 Ekim 2019
Yoksa gidişat, dönüşü olmayan yol.. İSRAİL TOHUMLARI
954 Okunma.
20 Eylül 2019
Rize’de bu iç ekişmeler giderek derinleşiyor
625 Okunma.
31 Ağustos 2019
Belediyelerde yapılan işten çıkarmalar toplumsal ayrışmayı giderek büyütüyor.
1269 Okunma.
01 Temmuz 2019
CUMHUR-BAŞKANLIK SİSTEMİ VE KABİNE REVİZE EDİLMELİ
996 Okunma.
26 Haziran 2019
İmamoğlu bir restorasyon projesinin ürünüdür.
839 Okunma.
09 Haziran 2019
Türk futbolunu yabancı oyunculara mahkûm ettiler.
884 Okunma.
19 Mayıs 2019
Öcalan’ın MİT elemanı olduğu ...
1122 Okunma.
06 Mayıs 2019
Kadir Mısıroğlu, bir Osmanlı hayranıydı.
1409 Okunma.
02 Nisan 2019
Ak Parti Rize’de kazanırken kaybetti.
1473 Okunma.
Haber Yazılımı