Bayram Ali KAVALCI ÇAY TARIMI VE ÖZELLİKLERİ
Yazı Detayı
17 Kasım 2020 - Salı 14:47
 
ÇAY TARIMI VE ÖZELLİKLERİ
Bayram Ali KAVALCI
bayramalikavalci@rizeninsesi.net
 
 

Ülkemizde 1930ʻlu yıllarda başlayan, 1970'li yıllarda önemi giderek artan ve bölgenin en önemli geçim kaynağını oluşturan yaş çay üretimi, Doğu Karadeniz insanının yaşam biçimini oluşturmuştur.


Çay üretimine etki yapan en önemli etken iklim topraktır. Yıllık sıcaklık ortalamasının14 °C'ın altına düşmemesi, toplam yıllık yağışın, 2000 mm'den az olmaması ve aylara göre dağılımının düzenli olması, bağıl nem oranının ise en az 70 olması, çay bitkisinin normal gelişimi için gerekli olan koşullardır.


Dünyada çay bitkisine Kuzey Yarım Küre'de yaklaşık 42 enlem derecesinden Güney Yarım Küre'de 27 enlem derecesine kadar uzanan coğrafyada rastlanmaktadır ancak dünyada çay üretiminin yapıldığı yerler sınırlıdır. Çay bitkisi Hindistan, Çin, Sri Lanka, Bangladeş, Japonya başta olmak üzere Endonezya, Malezya, Formoza, Birmanya, Niyazaland, Kenya, Tanganika, Uganda, Mozambik, Brezilya, Şili, Arjantin, Gürcistan, Azerbaycan, İran ve Türkiye'de ekonomik düzeyde yetiştirilmektedir.


Çay bitkisi genelde yağış, nem ve sıcaklık seven tropik bir bitkidir ve Gürcistan, Azerbaycan, Iran ve Türkiye gibi tropik olmayan ülkelerde mikroklima oluşması nedeniyle yetiştirilebilmektedir. Doğu Karadeniz bölgesinde 41,4 enlem derecesinde çay bitkisinin yetişmesine uygun koşulları, bölgeyi kuşatan ve yüksekliği 3000 m'yi geçen Kaçkar sıradağları oluşturmuştur.


Bu sıradağlar karadan gelen soğuk ve kuru rüzgârları durdurup sıcaklığın düşmesini engellerken aynı zamanda denizden gelen nemli rüzgârları tutarak bölgeye yağış sağlamakta kısaca yarı tropik (sub tropical) çevre koşulları oluşturmaktadır (Kacar 2010).


Çay bitkisi kumdan kile değin değişen yapıdaki asit tepkimeli topraklarda yetişebilmektedir. FAO istatistiklerine göre Dünya'da çay tarım alanları 2010 yılında 3.149.608 hektar iken bu rakam 2011 yılında 3.412.539 hektar, 2012 yılında 3.517.383 hektar, 2013 yılında ise 3.521.220 hektara ulaşmıştır. Aynı istatistiki rakamlar doğrultusunda Dünya'da çay üretimi ise 2010 yılında 4.606.606 ton iken (siyah çay, yeşil çay ve diğer çay çeşitleri), 2011 yılında 4.771.205 ton, 2012 yılında 5.034.967 ton ve 2013 yılında bu rakam 5.345.523 ton olmuştur.


Dünya genelinde 45 ülkede toplam 2.461.000 ha alanda çay üretimi yapılmaktadır. Çay üretim alanları sıralamasında Çin 943.000 ha alanla birinci sırada, Türkiye ise 77.000 ha alana Hindistan, Sri Lanka, Kenya ve Endonezya’nın ardından 6’ncı sırada bulunmaktadır. Çaykur 2015 çay sektörü raporuna göre Doğu Karadeniz’de 762.413 dekarlık alanda 209.084 üretici çay tarımı yapmaktadır. Dolaylı ve direkt olarak istihdam yaratıcı özelliği ile çay ülke ekonomimize yılda yaklaşık 5 milyar dolar katma değer sağlamaktadır. (Anonim, 2015)


Türkiye’de yaş çay yaprağı üretiminin yaklaşık 65,7’si Rize’de, 20,4’ü Trabzon’da,  11,3’ ü Artvin’de ve 2,6 kadarı da Giresun ile Ordu illerimizde gerçekleştirilmekte olup 2015 yılında sektördeki toplam alımın 51,4’ü ÇAYKUR 48,6’sı Özel Sektör tarafından gerçekleştirilmiştir. Kaynak: Çaykur

 

 
Etiketler: , ÇAY, TARIMI, VE, ÖZELLİKLERİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
04 Kasım 2020
BAŞKALARINI DÜŞÜNMEK
02 Kasım 2020
MATBAANIN BULUNUŞU VE TÜRKLER
26 Ekim 2020
TÜKETTİĞİMİZ MADEN SUYU-SODA HAKKINDA BİLMEDİKLERİMİZ
19 Ekim 2020
TARİHTE 1950-1960 ADNAN MENDERES DÖNEMİ
15 Ekim 2020
DÜNYA KADIN ÇİFTÇİLER GÜNÜ KUTLU OLSUN
12 Ekim 2020
ÇATIRDAYAN KOMŞULUK İLİŞKİLERİ NASIL OLMALI?
05 Ekim 2020
SAĞLIĞIMIZ İÇİN TEREYAĞI VE MARGARİNİN FARKI
28 Eylül 2020
İSLAMİYET ve İLERİCİLİK
21 Eylül 2020
HEPİMİZİN İHTİYAÇ DUYACAĞI PRATİK BİLGİLER
08 Eylül 2020
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
26 Ağustos 2020
YIL 1926 RİZE MEBUSU EKREM BEY’İN İŞGÜZARLIĞI
29 Temmuz 2020
KURBAN BAYRAMI BAŞLIYOR
21 Mayıs 2020
SİGARA BAĞIMLILARI KORONAVİRÜSE DAHA KOLAY YAKALANIYOR
04 Mayıs 2020
HİÇBİR GELİŞME TESADÜFİ DEĞİLDİR
28 Nisan 2020
BAŞA GELEN ÇEKİLİR
13 Nisan 2020
BİR MUSİBET BİN NASİHATTEN EVLADIR!
06 Nisan 2020
EVDE GÜNDEM TÜRKİYE'NİN VE RİZE'NİN SAĞLIĞI
23 Mart 2020
BU YAZIM, 1950-1980’DE DOĞANLARA
09 Mart 2020
Yerim Rize’dir benim, Rize’dir tek kederim. Her şeyimle Rize’yim, Rize’siz ne ederim.”
05 Mart 2020
DÜNYANIN BAŞINDAKİ TERÖR BELASI
23 Şubat 2020
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
03 Şubat 2020
RİZE'DE OKUYAN ÜNİVERSİTE GENÇLİĞİNE RİZEMİZİ İYİ TANITALIM
22 Ocak 2020
TÜRKİYE, UÇAK PARÇALARI ÜRETEN BİR ÜLKE KONUMUNDA
02 Ocak 2020
SANAL KUMAR TEHLİKESİ
30 Aralık 2019
2020’DE MİLLET OLARAK DAHA ÇOK EL ELE VERELİM
25 Kasım 2019
RİZE KALESİ.... NEDİR BU PONTUS KRALLIĞI?
22 Kasım 2019
ÖMÜR DEDİĞİN NEDİR? DALDA BİR KURU YAPRAK
18 Kasım 2019
RİZE’NİN TARİHİ VE COĞRAFİ DURUMU BİLGİLERİ
02 Ekim 2019
EN KIYMETLİ DEĞERLERİMİZ YAŞLILARLA DOĞRU İLETİŞİM
24 Eylül 2019
KANAL İSTANBUL PROJESİ YA OLACAK YA OLACAK
21 Ağustos 2019
GÜVENLİ BÖLGE ÖNCESİ TSK’NİN FIRAT KALKANI BAŞARISINI HATIRLAMAK
19 Ağustos 2019
DÜNYANIN BAŞINA BELA OLAN ABD’NİN DOĞUŞU
15 Ağustos 2019
YEŞİL ÇAY VE KANSER
08 Ağustos 2019
DENİZİ KARA, KARAYI PARA YAPAN BAŞKAN EKREM ORHON
07 Ağustos 2019
NEDEN KURBAN KESERİZ?
29 Temmuz 2019
EMEKSİZ VE EKMEKSİZ SAĞLIK OLMAZ
26 Temmuz 2019
BEYAZ ÇAY NEDİR? NE DEĞİLDİR?
23 Temmuz 2019
ÇAYIN RİZE’YE GELİŞ SERÜVENİ
10 Temmuz 2019
TÜKETİCİLER OLARAK ORGANİK ÇAY TÜKETİMİNİ ARTIRMALIYIZ
27 Haziran 2019
TURİST VE SÜRÜCÜLERDEN OVİT TÜNELİNE YOĞUN İLGİ
23 Haziran 2019
GEÇEN YIL HİZMETE GİREN TANAP BORU HATTI
19 Haziran 2019
DÜNYA’DA ARTTIKÇA ARTAN IRKÇILIK
10 Haziran 2019
İNGİLİZ SİYASETİNİN TEHLİKESİ
04 Haziran 2019
RAMAZAN BAYRAMIMIZ BAŞLADI
01 Haziran 2019
BAYRAM GÜNLERİMİZ BAŞLIYOR
28 Mayıs 2019
KADİR GECESİNİN ÖNEMİ
23 Mayıs 2019
FİTRE VERMEK
22 Mayıs 2019
RİZE ÇAYI HAYATTIR, İNSAN İSE ŞEKERDİR
21 Mayıs 2019
DOYMAYAN GÖZ
20 Mayıs 2019
DEĞERLERİMİZİ YAŞATMAK HEPİMİZİN GÖREVİDİR
15 Mayıs 2019
RAMAZAN MUHABBET VE İNFAK AYIDIR
25 Nisan 2019
Öşür
09 Nisan 2019
Tefsirden Din Öğrenilmez
04 Nisan 2019
Ayasofya Camisinin müzeye Çevrilmesi.
04 Nisan 2019
Su stresi ve İsrafı
Haber Yazılımı