Bayram Ali KAVALCI HABER METNİ HAZIRLAMA VE GAZETCİLİK MESLEĞİNDE 5N1K KURALI
Yazı Detayı
20 Mayıs 2021 - Perşembe 15:26
 
HABER METNİ HAZIRLAMA VE GAZETCİLİK MESLEĞİNDE 5N1K KURALI
Bayram Ali KAVALCI
bayramalikavalci@rizeninsesi.net
 
 

Gazetecilik ve yazarlık mesleğine Türkiye’nin en ciddi gazetelerinden olan Türkiye Gazetesinde Muhabir olarak başladım. 20 yıla yakın Türkiye Gazetesi Yayın topluluğunda Muhabir, Haber Müdürü, Bölge Temsilci vs. gibi birçok kademe de görevler yaptım.


35 yıldır yaşadığım, Doğu Karadeniz Bölgemizin başta memleketim Rize olmak üzere,  birçok komşu illerden ve bazen seyahate çıktığım Doğu Anadolu ilerilerinden başta komşu illerimiz, Trabzon,  Erzurum ve Artvin şehirlerinden serbest gazeteci yazar olarak çok sayıda ulusal ve yerel gazetelere haber yapmaya ve köşe yazıları yazmaya devam ediyorum.


Fakat buradan şu anda yaşadığımız bir gereceği itiraf edeceğim. 40 yıla yaklaşan meslek hayatımda gazetecilik mesleğinin bu kadar fazla kalitesiz, seviyesiz ve itibarsız bir konuma düştüğüne ilk kez şahit oluyorum.


Peki neden? Dijital çağa geçmekle devir hızla değişti. Elinde cep telefonu olan, sosyal medyada sayfası bulanan herkes artık gazeteci ve haberci oldu. Mesleğin ne eğitimlisi, ne de alaylısı kalmadı. Popüler olmak, hızlı tanınmak için gazeteci olmak için, haberciliği çağrıştıran bir site ismi tespit ediyor. Bir internet tasarımcısına Web sayfası yaptırıyorsun. Artık sende bir anda haber sitesi sahibi ve gazeteci oluyorsun!


Hâlbuki gazetecilik böyle bir meslek değildir. Daha fazla detaya girmeden, Haber nedir? Habercilikle ve gazetecilik nasıl yapılır ve nasıl olmalıdır? Özetle sizlerin bilgisine paylaşıyorum.


Haber, bir olay ve bir olgu üzerine edinilen bilgidir. Haber metni ise elde edilen bilgilerin gazete, dergi gibi yayın organları ya da televizyon, radyo gibi iletişim araçlarıyla topluma duyurulması amacıyla hazırlanan yazılı metinlere denir. Haber metnini yazan kişi anlatılanlar karşısında tarafsızdır. Olay bütün yönleriyle, inandırıcı bir şekilde anlatılır, konu günceldir. Metinlerin nesnel bir anlatımı vardır. Haber metinlerinde toplumun merak duygusu giderilir. Haber metinleri açık, anlaşılır bir dille yazılır. Haberin başlığı kapsayıcı ve ilgi çekici olacak şekilde düzenlenir. Haber metninin giriş bölümü haberin ne olduğunu açıklayıcı özellikler dikkate alınarak yazılır. Haber metni kendi içinde bütünlük taşımalıdır. Haberlerin toplumun geniş bir kesimini ilgilendirmesine, dikkat çekici ve çarpıcı olmasına özellikle başlığının kendini okutacak ve dinletecek nitelik taşımasına önem verilir. Haberin daha önce yayımlanmamış, duyulmamış olması gerekir. Haber metinlerindeki bilgiler güvenilir kaynaklardan alınmalıdır. Haber yazma sürecinde bilgi ve belge toplamak kadar onları sınıflandırmak, bir sıraya koymak; neyi yazacağına neyi yazmayacağına karar vermek de o kadar önemlidir. Bu süreci düzenleyen en önemli tekniklerden biri 5N1K kuralını habere uygulamaktır. Haber metinlerinin yazımında, haberin türüne ve haberi yapacak kitle iletişim aracına göre bazı teknikler kullanılır. Bu tekniklerden en çok kullanılanların piramit ve ters piramittir. Piramit tekniği, habere ilişkin ayrıntıların metnin sonuna bırakıldığı tekniktir. Ters piramit tekniği ise haberin can alıcı noktalarının metnin başında verildiği diğer ayrıntıların önem sırasına göre sıraya konduğu tekniktir. Ajans: haber toplama, yayma ve üyelerine dağıtma işiyle uğraşan kuruluş


Asparagas: şişirme haber. Dekroşe: gazete ve dergilerde yan sütunlara taşan yazı.


İktibas: başka bir kaynaktan elde edilen yazının gazetede olduğu gibi yayımlanması.


Manşet: gazetelerin ilk sayfası iri puntolarla konulan başlık.


Manşet: Gazetelerin ilk sayfasına iri puntolarla konulan başlık.


Muhabir: Basın ve yayın organlarına haber toplayan, bildiren veya yazan kimse.


Sansasyonel: Çarpıcı. Spot: Haber metninden daha büyük harfli puntolarla dizilen, başlıktan sonra yer alan haber ayrıntısı.


Stop press: En son gelen haber. Sürmanşet: Gazetelerin birinci sayfasındaki logonun üzerinde kullanılan başlık. Sütun: Gazete, dergi, kitap vb. yazılı ürünlerde sayfanın yukarıdan aşağıya doğru ayrılmış olduğu dar bölümlerden her biri. Tekzip: Yalanlama. Tiraj: Baskı sayısı-

 
Etiketler: HABER, METNİ, HAZIRLAMA, VE, GAZETCİLİK, MESLEĞİNDE, 5N1K, KURALI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
07 Ağustos 2021
​ÇAYKUR HER YIL DAHA İYİ YÖNETİLİYOR
08 Temmuz 2021
BAZI YARALARI ZAMAN DEĞİL, SABIR İYİLEŞTİRİR
05 Temmuz 2021
BENİM GİBİ 40 YAŞINI GEÇEN VE 60 YAŞINI BULANLARA
17 Haziran 2021
GÖRGÜ KURALLARIMIZI YAŞAYALIM VE YAŞATALIM
02 Haziran 2021
PANDEMİ SALGINIYLA RAHATLAYAN DÜNYA ÇEVRE GÜNÜ KUTLU OLSUN
10 Mayıs 2021
RAMAZAN BAYRAMI HAZIRLIĞI
07 Mayıs 2021
2021 YAŞ ÇAY KAMPANYASI HAYIRLI OLSUN
21 Nisan 2021
RAMAZAN AYI BİR MEDENİYETTİR
12 Nisan 2021
HOŞ GELDİN RAMAZAN
22 Aralık 2020
BİR NEŞELİ KUŞTU GENÇLİK
21 Aralık 2020
ARTIK HAYATI HESAPLA DEĞİL NASİPLE YAŞIYORUZ.
17 Kasım 2020
ÇAY TARIMI VE ÖZELLİKLERİ
04 Kasım 2020
BAŞKALARINI DÜŞÜNMEK
02 Kasım 2020
MATBAANIN BULUNUŞU VE TÜRKLER
26 Ekim 2020
TÜKETTİĞİMİZ MADEN SUYU-SODA HAKKINDA BİLMEDİKLERİMİZ
19 Ekim 2020
TARİHTE 1950-1960 ADNAN MENDERES DÖNEMİ
15 Ekim 2020
DÜNYA KADIN ÇİFTÇİLER GÜNÜ KUTLU OLSUN
12 Ekim 2020
ÇATIRDAYAN KOMŞULUK İLİŞKİLERİ NASIL OLMALI?
05 Ekim 2020
SAĞLIĞIMIZ İÇİN TEREYAĞI VE MARGARİNİN FARKI
28 Eylül 2020
İSLAMİYET ve İLERİCİLİK
21 Eylül 2020
HEPİMİZİN İHTİYAÇ DUYACAĞI PRATİK BİLGİLER
08 Eylül 2020
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
26 Ağustos 2020
YIL 1926 RİZE MEBUSU EKREM BEY’İN İŞGÜZARLIĞI
29 Temmuz 2020
KURBAN BAYRAMI BAŞLIYOR
21 Mayıs 2020
SİGARA BAĞIMLILARI KORONAVİRÜSE DAHA KOLAY YAKALANIYOR
04 Mayıs 2020
HİÇBİR GELİŞME TESADÜFİ DEĞİLDİR
28 Nisan 2020
BAŞA GELEN ÇEKİLİR
13 Nisan 2020
BİR MUSİBET BİN NASİHATTEN EVLADIR!
06 Nisan 2020
EVDE GÜNDEM TÜRKİYE'NİN VE RİZE'NİN SAĞLIĞI
23 Mart 2020
BU YAZIM, 1950-1980’DE DOĞANLARA
09 Mart 2020
Yerim Rize’dir benim, Rize’dir tek kederim. Her şeyimle Rize’yim, Rize’siz ne ederim.”
05 Mart 2020
DÜNYANIN BAŞINDAKİ TERÖR BELASI
23 Şubat 2020
RİZE'NİN GEÇMİŞİNDEKİ EKONOMİK HAYAT VE ÇAYCILIĞIN GELİŞMESİ
03 Şubat 2020
RİZE'DE OKUYAN ÜNİVERSİTE GENÇLİĞİNE RİZEMİZİ İYİ TANITALIM
22 Ocak 2020
TÜRKİYE, UÇAK PARÇALARI ÜRETEN BİR ÜLKE KONUMUNDA
02 Ocak 2020
SANAL KUMAR TEHLİKESİ
30 Aralık 2019
2020’DE MİLLET OLARAK DAHA ÇOK EL ELE VERELİM
25 Kasım 2019
RİZE KALESİ.... NEDİR BU PONTUS KRALLIĞI?
22 Kasım 2019
ÖMÜR DEDİĞİN NEDİR? DALDA BİR KURU YAPRAK
18 Kasım 2019
RİZE’NİN TARİHİ VE COĞRAFİ DURUMU BİLGİLERİ
02 Ekim 2019
EN KIYMETLİ DEĞERLERİMİZ YAŞLILARLA DOĞRU İLETİŞİM
24 Eylül 2019
KANAL İSTANBUL PROJESİ YA OLACAK YA OLACAK
21 Ağustos 2019
GÜVENLİ BÖLGE ÖNCESİ TSK’NİN FIRAT KALKANI BAŞARISINI HATIRLAMAK
19 Ağustos 2019
DÜNYANIN BAŞINA BELA OLAN ABD’NİN DOĞUŞU
15 Ağustos 2019
YEŞİL ÇAY VE KANSER
08 Ağustos 2019
DENİZİ KARA, KARAYI PARA YAPAN BAŞKAN EKREM ORHON
07 Ağustos 2019
NEDEN KURBAN KESERİZ?
29 Temmuz 2019
EMEKSİZ VE EKMEKSİZ SAĞLIK OLMAZ
26 Temmuz 2019
BEYAZ ÇAY NEDİR? NE DEĞİLDİR?
23 Temmuz 2019
ÇAYIN RİZE’YE GELİŞ SERÜVENİ
10 Temmuz 2019
TÜKETİCİLER OLARAK ORGANİK ÇAY TÜKETİMİNİ ARTIRMALIYIZ
27 Haziran 2019
TURİST VE SÜRÜCÜLERDEN OVİT TÜNELİNE YOĞUN İLGİ
23 Haziran 2019
GEÇEN YIL HİZMETE GİREN TANAP BORU HATTI
19 Haziran 2019
DÜNYA’DA ARTTIKÇA ARTAN IRKÇILIK
10 Haziran 2019
İNGİLİZ SİYASETİNİN TEHLİKESİ
04 Haziran 2019
RAMAZAN BAYRAMIMIZ BAŞLADI
01 Haziran 2019
BAYRAM GÜNLERİMİZ BAŞLIYOR
28 Mayıs 2019
KADİR GECESİNİN ÖNEMİ
23 Mayıs 2019
FİTRE VERMEK
22 Mayıs 2019
RİZE ÇAYI HAYATTIR, İNSAN İSE ŞEKERDİR
21 Mayıs 2019
DOYMAYAN GÖZ
20 Mayıs 2019
DEĞERLERİMİZİ YAŞATMAK HEPİMİZİN GÖREVİDİR
15 Mayıs 2019
RAMAZAN MUHABBET VE İNFAK AYIDIR
25 Nisan 2019
Öşür
09 Nisan 2019
Tefsirden Din Öğrenilmez
04 Nisan 2019
Ayasofya Camisinin müzeye Çevrilmesi.
04 Nisan 2019
Su stresi ve İsrafı
Haber Yazılımı