Korkmayın,Biz Ne Papalar Gördük!

Dedim ki: Korkmayın, biz bu memlekette öyle papalar gördük ki… Hatta…
Katolik dünyasının bakışına göre adam “Tanrı’nın yeryüzü temsilcisi.”
Şimdi bu cümleyi duyunca bizim mahalledekiler ayağa kalkacak beni tukaka edecekler…

Aslında mesele Papa değil; memleketin “Papa gelince ne olur?” tartışmalarına olan merakı.
Her seferinde sanki yeni bir akım çıkmış gibi gürültü kopuyor. Bir de üstüne İznik’te yapılan karşılama meselesi eklendi ya… “Telli duvaklı gelin gibi karşılamışlar” diye anlatan da oldu, “Tellaal Bedri” kıvamında biraz abartıya kaçan da.

Ama esas hikâye, işin dini tarafından çok, ideolojik tartışmaların göbeğine oturmuş durumda.
Bir tarafta Vatikan, ABD, Ortodoks dünyası…
Diğer tarafta Noel Baba,
Evet, yanlış duymadınız, tartışmanın bir ucunda gerçekten “Noel Baba” var. 
Hani şu bacadan girip salonun ortasına yine bembeyaz sakallarıyla kalabilen Noel baba!
Bugünkü kırmızı elbiseli, çam ağacının altına hediye bırakan “Santa” var ya…
Onun aslında bir İncil hafızı, adıyla sanıyla Derviş Nikolaus olduğunu kaç kişi biliyor?
İznik Konsülüne katılmış, imparatorun baskılarına kafa tutmuş, İstanbul’a getirilip Yedikule zindanlarına atılmış.
Sonra?
Zaman geçmiş, reklam sektörü adamı tam bir tüketim ikonuna çevirmiş.
“Derviş Nikolaus” gitmiş, yerine “market poşetlerindeki gülen amca” gelmiş.
Bazen düşünüyorum, bugün Nikolaus dirilse, yılbaşı kampanyalarını görse, herhalde “Ben buna katılmadım” derdi.

Tarih Onur Meselesi Değildir Ama Hafıza Meselesidir.
Bazen insan, en çok sessiz kalanların aslında en çok şey anlattığını çok geç anlıyor.

Tanzimat sonrası Osmanlı’nın elinden Ortodoksların yönetimi kaymış, memleketin dört bir yanına Amerikan ve Avrupa kolejleri dolmuştu. Bugün hâlâ “Biz kiminle neyi konuşuyoruz?” sorusu işte o günlerin mirası.

Fatih’in Bizans’ı Latin işgalinden kurtardığı için “İmparator” sayıldığını, İstanbul’da Ermeni Patrikliğini kurduğunu bilmeyen çok. Aynı şekilde Hz. Ömer’in Kudüs’te Süryani kiliselerini birleştirdiğini de.

Bir gün biri bana “Bu bilgiler ne işimize yarayacak?” diye sordu.
Dedim ki: “Dükkânın kepengini kaldırmak için bile geçmişi bilirsin. Yoksa komşunun dükkanına girersin.”
Tarih de öyle… Nerede durduğunu bilmezsen, herkes “gel şöyle dur” der.

Sadece Göl Değil, Teolojik Bir Kavşak
Bugün Papa’nın ziyareti üzerinden kopan fırtınanın kökü tam 1700 yıl önceki bir toplantıya dayanıyor. İznik Konsülü…
Hani şu “Dört İncil kabul edildi, bazı görüşler yasaklandı, bazı kitaplar yakılmak istendi” diye anlatılan dönem.

Ama kimse şunu anlatmıyor:
Konsül aslında dini değil, tamamen siyasi bir toplantıydı.
İmparator “toplanın” deyince, dini liderler toplandı.
Bugün siyasiler bir çağrı yapınca nasıl herkes koşuyorsa, o zaman da aynı.

Ve o dönemde kendi görüşlerini savunan Ariusçuların kitapları Mudanya-Trilye bölgesine kaçırıldı.
Orada üç manastır kuruldu.
Bugün sahil kasabası diye dolaştığımız yerler bir zamanlar tevhid tartışmalarının kalbiydi, kimse bilmiyor. Şimdi oralar oteller Beachler ve clublarla doldu.

Bursa’daki ilahiyatçılar yılda bir kez o manastırlara uğrasa, konu sadece tartışma değil, eğitim olur diye düşünüyorum.
Ama bizde ne oluyor?
Papa geliyor, herkes ekran başında:
Ekümenik mi dedin? 
Hayde kavga edelim.

Hristiyanlık diyoruz ya…
Onun bile temeli Hz. İsa’dan yıllar sonra, Hatay’da atıldı.
Saul (sonra Pavlus) inancın çerçevesini çizdi.
Ve ilginçtir:
Hristiyanlık son peygamber fikrini reddederken, Yahudiler Hz. İsa’yı reddedip “başka bir Mesih bekliyoruz” dedi.
Bugün Gazze’de yaşananları konuşurken bu arka planı hesaba katmadan hiçbir şey anlaşılmaz.

Mesele Papaz Ziyareti Değil, Bizim Ziyaret Edemediğimiz Hafızamız

Şimdi “Papa gelmiş”, “karşılamada abartı olmuş”, “patrik ekümenik mi” tartışmaları dönüyor.
Ama kimse sorunun aslında dil, hafıza ve tarih olduğunu fark etmiyor.

Bu topraklar Nuh’un da, İbrahim’in de, Meryem’in de, Yahya’nın da, İsa’nın da yürüdüğü coğrafya.
Buranın teolojisini anlamadan, dışarıdakilerin politikasını çözemezsin.

Biz tarihimize şahidlik etmek yerine, televizyon tartışmalarında bağırıp çağırıyoruz.
Onlar da tam bunu istiyor.

Belki de Papa ziyareti şer değil, hayra vesile olur.
Belki de bu tartışma sayesinde biz, kendi geçmişimize dönüp
“Derviş Nikolaus kimdi?”,
“Trilye’de hangi manastırlar vardı?”,
“İznik Konsülünde gerçekten ne oldu?”,
“Bu toprakların kadim dili Aramice nasıl unutuldu?” diye sorarız.

Çünkü bu memlekette en büyük eksik, kendi hikâyesini bilmeyen insanların, başkasının hikâyesiyle kavga etmesi.

Papa gelir, gider…
 

Mustafa Barış ÖZTÜRK