RİZE’DE GÖRÜNMEYEN TEHLİKE

Yabancı ot ilaçları sadece bahçede kalmıyor; suya, toprağa ve insana ulaşıyor. Çay bahçelerinde ise bu kimyasalların kullanımına kanunen izin verilmiyor.

Haber:Remzi SEKBAN

Görünmeyen Temas

Tarımda verimi artırmak amacıyla kullanılan yabancı ot ilaçları, yani herbisitler, çoğu zaman sadece tarlada kalan bir uygulama gibi görülür.

Oysa gerçek bundan çok daha geniştir. Bu kimyasallar toprağa karışır, suya ulaşır ve zamanla insanla temas eder. Bu nedenle herbisitler uzun yıllardır bilimsel araştırmaların odağında yer almaktadır.

Dünya genelinde yaygın kullanılan etken maddelerden biri olan glifosat, hem çevresel hem de sağlık etkileri bakımından en çok tartışılan örneklerden biridir. Bilimsel çalışmalar, bu maddelere maruziyetin yalnızca ilaçlama anıyla sınırlı olmadığını; temasın deriden, solunum yoluyla ya da gıda ve su üzerinden gerçekleşebildiğini ortaya koymaktadır.

Sağlık Üzerine Bulgular ve Farklı Değerlendirmeler

Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), glifosatı “muhtemel insan kanserojeni” olarak sınıflandırmaktadır. 

Bazı çalışmalarda özellikle Non-Hodgkin lenfoma (lenf kanseri) ile ilişki bildirilirken; deneysel çalışmalarda sinir sistemi üzerinde etkiler, hücrelerde DNA hasarı ve oksidatif stres gibi bulgular yer almaktadır.

Bununla birlikte, uluslararası kurumlar arasında farklı değerlendirmeler de bulunmaktadır:

• IARC (Dünya Sağlık Örgütü): Muhtemel kanserojen
• EPA (ABD Çevre Koruma Ajansı): Uygun kullanımda risk beklenmez
• EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi): Düşük risk

Bu farklılıklar, kurumların kullandığı veriler ve değerlendirme yöntemlerindeki değişikliklerden kaynaklanmaktadır.

Türkiye’de Mevzuat: Herkes Kullanamaz

Türkiye’de tarım ilaçları gelişi güzel kullanılamaz. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından verilen ve halk arasında “zirai ilaç kullanma belgesi” olarak bilinen bir yetki gereklidir.

Ancak buradaki temel kural açıktır:

Bir ilaç sadece ruhsatlı olduğu üründe kullanılabilir.

Yani bir üründe izinli olan bir ilaç, başka bir üründe kullanılamaz.

Çay Tarımında Net Durum ve Yasal Yaptırımlar

Çay üretimi bu konuda çok daha hassas bir yapıya sahiptir.

Çay bahçelerinde yabancı otlarla mücadelede bu tür kimyasalların kullanımına kanunen izin verilmemektedir.

• Çayda yabancı otlara karşı ruhsatlı hiçbir herbisit yoktur.
• Ruhsatsız kullanım tamamen yasa dışıdır.
ÇAYKUR uygulamalarına göre:
• Kullanım tespit edilirse üretici ruhsatı iptal edilebilir.
• Üreticiden ürün alımı tamamen durdurulabilir.

Rize Coğrafyasında Mesele Sadece Bir Bahçe Değil

Rize’nin dik yamaçlı arazileri ve yoğun yağışı, bu riski katlayarak büyütmektedir.

Bahçeye uygulanan ilaçlar, ilk kuvvetli yağmurla birlikte toprağın derinliklerine süzülür, yüzey sularıyla derelere taşınır ve bölgenin su kaynaklarına karışabilir.
Bu nedenle mesele, yalnızca bir üreticinin bahçesiyle sınırlı değildir; tüm bölgeyi ilgilendiren bir çevre ve sağlık meselesidir.

Çözüm: Ne Yapmalıyız?

Yabancı otlarla mücadelede doğayla uyumlu, yasal ve sürdürülebilir yöntemler tercih edilmelidir:

• Motorlu tırpan kullanımı: Yabancı otları kimyasalla kurutmak yerine düzenli biçim en sağlıklı yöntemdir.
• Doğal malçlama: Biçilen otların toprakta bırakılması hem yeni ot çıkışını azaltır hem de toprağı besler.
• Bilinçli dayanışma: Çevremizde bilinçsiz kullanım varsa hem sağlık riskleri hem de yasal sonuçlar konusunda uyarıcı olunmalıdır.

Son Söz

Bilimsel çalışmalar, yabancı ot ilaçlarının yalnızca uygulandıkları alanda kalmadığını; suyla, toprakla ve hava yoluyla taşınarak çevreye yayıldığını ve insan sağlığıyla ilişkili etkiler oluşturabildiğini göstermektedir. Kanserden nörolojik hastalıklara, hormonal bozulmalardan kronik rahatsızlıklara uzanan bu bulgular, kontrolsüz kullanımın sadece bugünü değil, yarını da etkileyebileceğini ortaya koymaktadır.

Bu nedenle yabancı ot mücadelesinde en güvenli yol; doğayla uyumlu, mekanik ve kontrollü yöntemleri tercih etmek, kimyasal kullanımı ise yalnızca yasal ve bilimsel çerçevede değerlendirmektir.

Attığın yabancı ot ilacı yalnızca senin bahçende kalmaz; zamanla suyla, toprakla ve rüzgârla taşınır, bütün bir bölgeyi ve geleceğini etkisi altına alır.

Rize’de çay tarımında yabancı ot ilaçlarından uzak durmak bir tercih değil, insan sağlığını korumaya yönelik bir sorumluluktur.

Çayımızı, toprağımızı ve sağlıklı bir çevreyi gelecek nesillere temiz bir miras olarak bırakabilmek; bugün alacağımız bilinçli kararlar ve göstereceğimiz hassasiyetle mümkündür.