YAŞ ÇAY ÜRETİCİSİ ORANSAL DEĞİL YAŞANACAK ÜCRET İSTİYOR

Rize ve Doğu Karadeniz’de çay üreticisinin gözü kulağı, 2026 yılı yaş çay alım fiyatında. Ancak bu yıl beklenti, geçmiş yıllardan çok daha farklı ve çok daha yüksek. Çünkü üretici artık sadece “zam” değil, geçimini sürdürebileceği gerçek bir fiyat talep ediyor.

Çay artık geçim kaynağı olmaktan uzaklaşıyor

Bir zamanlar 1 kilo yaş çayla 4 kilo zeytin alınabildiği dönemler, bölge halkının hafızasında hâlâ yerini koruyor. Bugün gelinen noktada ise çayın alım gücü ciddi şekilde erimiş durumda. 2025 yılında 25 TL olarak açıklanan yaş çay fiyatı, enflasyon karşısında üretici için anlamını büyük ölçüde yitirdi.

Girdi maliyetlerinin hızla artması—gübre, işçilik, nakliye—çay üreticisinin belini bükerken, açıklanan fiyatların çoğu zaman bu artışların gerisinde kalması, üretimi sürdürülebilir olmaktan çıkarıyor. Bu nedenle yalnızca “oransal artışlar” üzerinden yapılacak bir fiyat güncellemesinin üretici açısından bir karşılığı olmayacağı açıkça dile getiriliyor.

Üretim düşüyor, köyler boşalıyor

Rize’de çay üretiminin yapısı da ciddi biçimde değişmiş durumda. Geçmişte yılda 30-40 ton çay satabilen aileler artık yok denecek kadar az. Arazi bölünmeleri, miras yoluyla küçülen tarım alanları ve genç nüfusun köyden kente göçü nedeniyle bugün birçok ailenin sezonluk üretimi 4-5 ton seviyesine kadar gerilemiş durumda.

Bu tablo, çayın sadece ekonomik değil, sosyolojik bir kriz alanına dönüştüğünü gösteriyor. Köylerde nüfus azalıyor, üretim yaşlanıyor ve yeni nesil çay tarımına yönelmiyor. Çünkü mevcut fiyat politikasıyla çay, bir geçim kaynağı olmaktan çıkmış durumda.

Beklenti: Oransal değil, “yaşatacak” fiyat

Bölge halkının ortak görüşü net: 2026 yılı için açıklanacak yaş çay fiyatı, klasik zam oranlarının ötesine geçmek zorunda. Enflasyon verilerine dayalı, sınırlı artışların üreticiyi tatmin etmeyeceği ifade ediliyor. Bu nedenle beklenti, yüzde yüzün üzerinde bir artışla, en az 50 TL seviyesinde bir taban fiyat açıklanması yönünde.

Bu talep, sadece daha fazla gelir isteği değil; üretimin devamlılığı için bir zorunluluk olarak görülüyor. Üreticiye göre bu seviyenin altındaki bir fiyat, çay tarımını sürdürülemez hale getirecek ve bölgedeki çözülmeyi hızlandıracak.

Kritik eşik: 2026 kampanyası

2026 yaş çay sezonu, Rize ve bölgesi için bir dönüm noktası olabilir. Açıklanacak fiyat, yalnızca bir tarım ürününün değerini değil; aynı zamanda bir bölgenin geleceğini belirleyecek.

Eğer üreticinin beklentilerini karşılayan, yaşamını idame ettirebileceği bir fiyat politikası benimsenmezse, çay tarımından kopuş hızlanabilir. Ancak güçlü ve gerçekçi bir fiyat açıklaması, hem üretimi canlandırabilir hem de köylerin yeniden yaşam bulmasına katkı sağlayabilir.

Sonuç olarak, Rize bu yıl yalnızca bir fiyat değil, bir yön tayini bekliyor. Açıklanacak rakam, ya çayı yeniden bölgenin temel geçim kaynağı haline getirecek ya da mevcut gerilemenin daha da derinleşmesine yol açacak.