RİZE'DE YENİ BİR TARTIŞMA YAŞANIYOR

KARMAŞANIN İÇİNDEN GERÇEĞİ OKUMAK

"Çaykur un tasarrufunda bulunan arsalar tabiki Bölgenin kazancı doğrultusunda kullanılmalı " Emin Kanbur / Araştırmacı – Yazar Son günlerde Rize kamuoyunda ÇAYKUR’un sahil bandındaki bazı fabrikalarının taşınması ve bu fabrikaların bulunduğu arazilerin geleceği üzerinden bir tartışma yaşanıyor. Kanaatimce bu tartışmayı doğru anlamak için biraz geriye gitmek ve konunun satır aralarını okumak gerekiyor. Yaklaşık iki-üç ay önce, Rize Ziraat Odası Meclis Toplantısı’nda ÇAYKUR Genel Müdürümüzle bir araya geldik. Kendisi, sahil bandında şehir yerleşiminin içerisinde kalan bazı fabrikaların daha uygun alanlara taşınması, mevcut arazilerin değerlendirilmesi ve buradan elde edilecek finansal imkânlarla daha kompakt, entegre, modern ve kapasitesi artırılmış yeni tesislerin oluşturulması yönündeki düşüncelerini bizlerle paylaştı. Bu konu aslında bugün ortaya çıkmış bir konu da değil. Yaklaşık bir yılı aşkın süredir Rize kamuoyunda ve siyasi çevrelerde konuşuluyor. Özellikle Cumhuriyet, Gündoğdu, Derepazarı ve daha doğuya doğru şehirleşmenin fabrikalarla iç içe geçtiği bölgelerde; gürültü, görüntü ve çevre kirliliği gibi sorunlar zaman zaman gündeme getirildi. Bunun yanında, şehir içerisinde kalan eski fabrikaların ihtiyaç duyulan ölçüde modernize edilememesi de ayrı bir sorun. Çünkü teknoloji gelişiyor, üretim anlayışı değişiyor, verimlilik ve kalite her geçen gün daha fazla önem kazanıyor. Eski tesisleri sürekli yenilemek yerine, daha modern ve bütünleşik tesisler oluşturmak uzun vadede ÇAYKUR açısından da önemli bir kazanım olabilir. İşte tam bu noktada Çaykur Rizespor Başkanı Sayın Saruhan’ın açıklaması gündeme geldi. Benim anladığım kadarıyla Sayın Saruhan’ın söylediği, “Fabrika yıkılsın, yerine stadyum yapılsın” değildir. Söylenen daha farklıdır: Eğer ÇAYKUR fabrikalarını başka alanlara taşıyacak ve bu araziler boşalacaksa, biz de Çaykur Rizespor olarak Gençlik ve Spor Bakanlığı aracılığıyla bu alanlara talibiz. Burada bir spor kompleksi veya Rize’ye ekonomik katkı sağlayacak başka bir yatırım düşünülebilir. Bunun neresi yanlış? ÇAYKUR’un tasarrufunda bulunan bir arazi söz konusu. Eğer kurum, modernleşme amacıyla fabrikalarını daha uygun alanlara taşıyacaksa, boşalacak arazilerin nasıl değerlendirileceği elbette konuşulmalıdır. Üstelik sadece Çaykur Rizespor’un değil, farklı kurumların da bu alanlara talip olması son derece doğaldır. Asıl dikkat edilmesi gereken nokta burasıdır. Bugün sosyal medyada ve bazı yerel medya paylaşımlarında konunun yeterince açıklanmadan, sanki “ÇAYKUR fabrikası yıkılıyor, yerine stadyum yapılıyor” şeklinde sunulması ise meseleyi başka bir yere taşıyor. Bu yaklaşımın Rize’ye fayda sağlamadığını düşünüyorum. Çünkü böyle bir dil, doğal bir şehircilik ve yatırım tartışmasını gereksiz şekilde siyasi bir tartışmaya dönüştürüyor. Çaykur Rizespor yönetimine karşı kamuoyunda bir cephe oluşturulmasına, kurumların karşı karşıya getirilmesine ve toplumda gereksiz bir algı oluşmasına zemin hazırlıyor. Oysa mesele çok daha basit. ÇAYKUR modernleşecek mi? Çay üreticisinin yaş çayını alma kapasitesi bundan olumsuz etkilenecek mi? Yeni fabrikalar daha verimli, daha modern ve daha yüksek kapasiteli olacak mı? Şehir içerisinde kalan mevcut fabrika alanları Rize ekonomisine nasıl kazandırılacak? Bence tartışılması gereken sorular bunlardır. Eğer fabrikalar, üreticinin mağdur edilmesine yol açmadan, yaş çay alım ve işleme kapasitesi korunarak veya artırılarak daha modern tesislere taşınacaksa, buna karşı çıkmak yerine destek vermek gerekir. Çünkü sahilde her ne pahasına olursa olsun fabrika bulundurmak zorunda değiliz. Sahil bandındaki değerli araziler, şehrin ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sağlayacak yatırımlara dönüştürülebilir. Sahilde fabrika yerine istihdam oluşturan, ticareti geliştiren, turizme, spora, sosyal hayata ve şehir ekonomisine katkı sağlayan yatırımlar yapılabiliyorsa, bunun kazananı yine Rize olur. Burada önemli olan “Arazi kimin olacak?” tartışmasından önce, “Bu arazi Rize’ye ne kazandıracak?” sorusunu sormaktır. ÇAYKUR’un modernleşmesi üreticinin geleceği açısından önemlidir. Boşalacak arazilerin doğru değerlendirilmesi Rize’nin geleceği açısından önemlidir. Şehrin kurumlarını birbirine karşı konumlandırmak ise hiç kimseye fayda sağlamaz. Bu nedenle bugün yaşanan tartışmayı biraz sakinleştirmek, biraz geriye çekilmek ve olayın tamamına bakmak gerekiyor. Çünkü bazen bir açıklamanın sadece başlığını okuduğumuzda başka, tamamını ve satır aralarını okuduğumuzda bambaşka bir gerçekle karşılaşabiliriz. Rize’nin ihtiyacı kavga değil; doğru planlama, doğru yatırım ve ortak akıldır. Bugün boşaltılacak bir fabrika arazisine kimin talip olduğundan çok, yarın o arazinin Rize’ye ne kazandıracağına bakmalıyız. Ve bence asıl mesele tam da budur.