RİZE'DE ÇAY MÜZESİ İÇİN DOĞRU ADRES NERESİ

Aynı zamanda Rize’nin sosyal hayatının, kültürünün, coğrafyasının ve hatta şehir kimliğinin önemli bir parçasıdır. Dolayısıyla çayla ilgili yapılacak her yatırımın yalnızca bir yapı inşa etmek olarak değerlendirilmemesi, Rize’nin geleceğine ve şehir markasına yapılacak bir yatırım olarak görülmesi gerekir.

Bir süre önce ÇAYKUR Genel Müdürlüğü, Rize Ziraat Çay Bahçesi’nde bir “Çay Müzesi” yapılacağını belirterek projenin görsellerini kamuoyuyla paylaşmıştı. Ancak aradan geçen zamana rağmen projeyle ilgili herhangi bir gelişme olmadı. ÇAYKUR kaynak arayışı içerisinde olduğu için bu projeye start verememiş. Bu arada Rize Belediyesi de Millet Bahçesi içerisinde bir Çay Müzesi yapmayı planlıyormuş.

Her ne kadar çay ile ilgili yapılacak bir müzenin daha çok ÇAYKUR tarafından yapılması gerektiği düşünülse de Rize Belediyesinin şehrin en önemli geçim kaynağı olan çay konusunda bu gibi projeler geliştirmesi takdire şayandır. Kentin iki köklü ve büyük kurumunun aynı vizyon doğrultusunda proje geliştirmesi takdire şayan olsa da, iş birliği ve lokasyon planlaması noktasında Belediye tarafında yeni bir değerlendirmeye ihtiyaç olduğunu düşünüyorum.

Projenin finansman boyutu ve kaynak oluşturma kapasitesi göz önüne alındığında, kendi imkanlarıyla bu yatırımı hayata geçirme gücüne sahip olan Rize Belediyesi’nin daha şanslı ve avantajlı bir konumda olduğu açıktır. Ne var ki, belediyenin bu vizyoner projeyi hayata geçirmek için seçtiği lokasyon, yani Millet Bahçesi tercihi oldukça tartışmalı ve hedeflenen turizm potansiyeli açısından bana göre yanlıştır.

Sebebine gelince:

Öncelikle şunu belirtmeliyim, bir müzenin başarısını yalnızca binasının mimarisi veya içerisinde sergilenecek materyaller belirlemez. Müzenin bulunduğu yer, ulaşılabilirliği, ziyaretçi profili ve şehrin diğer turizm noktalarıyla kurduğu ilişki de en az müzenin kendisi kadar önemlidir. Konuya buradan bakıldığında Çay Müzesi için en doğru yer Zıraat Çay Bahçesidir. Millet Bahçeleri doğası gereği daha çok kent sakinlerinin dinlendiği, sosyalleştiği ve vakit geçirdiği yerel yaşam alanlarıdır; dolayısıyla buradaki ziyaretçi profilini ağırlıklı olarak Rizeliler oluşturacak, yerli ve yabancı turistlerin bu alana erişimi veya yoğunluğu daha sınırlı kalacaktır.

Oysa Çaykur bünyesindeki tarihi Ziraat Çay Bahçesi, Rize’ye adım atan her yerli ve yabancı turistin istisnasız ilk uğrak noktası, kentin adeta turizm vitrinidir. Bu açıdan bakıldığında Çay Müzesi için Rize Ziraat Çay Bahçesi çok daha güçlü bir avantaja sahiptir. Ziraat Çay Bahçesi, Rize’ye gelen yerli ve yabancı turistlerin uğrak noktalarından biridir. Şehre gelen bir ziyaretçi, Rize’nin doğal güzelliklerini görmek, Rize ÇAYKUR çayını tatmak, çay kültürünü tanımak ve Karadeniz’in kendine özgü atmosferini yaşamak istiyorsa, çay bahçesi zaten doğal olarak ziyaret programına girebilecek bir noktadır. Çay müzesinin burada yer alması turistlerin ilgisini maksimum düzeyde çekecektir. Burada yapılacak bir Çay Müzesi’ne ziyaretçiyi götürebilmek için ayrıca özel bir çabaya da gerek kalmaz.

Bu doğrultuda en akılcı ve verimli yol, Rize Belediyesi’nin finansman ve yapım gücünü Ziraat Çay Bahçesi’nin benzersiz lokasyonuyla birleştirmesidir. Belediye, düşündüğü müzeyi Millet Bahçesi yerine Ziraat Çay Bahçesi bünyesinde hayata geçirmelidir. Ayrıca, bu anlamlı eserin belediye imkanlarıyla şehre kazandırıldığını belirten bir tabela ile kurumsal görünürlüğünü öne çıkarılabilir. Müze girişinde veya uygun bir bölümünde “Bu Çay Müzesi Rize Belediyesi tarafından yapılmıştır” şeklinde bir ibare bulunması, belediyenin kültür ve turizme yaptığı katkının şehir dışından gelen ziyaretçiler tarafından da bilinmesini sağlar.

Bu nedenle Rize Belediyesi’nin Millet Bahçesi’nde düşündüğü Çay Müzesi projesini Ziraat Çay Bahçesi’ne taşıması, ÇAYKUR’un daha önce açıkladığı projeyle de bütünleştirmesi kanaatimce Rize için çok daha doğru olur. Böylelikle hem kaynaklar heba edilmeden en doğru yerde kullanılmış olacak hem Rize Belediyesi kent vizyonuna yakışan bir kültürel hizmete imza atacak hem de Rize turizmi hak ettiği ölçekte simgesel bir müzeye kavuşmuş olacaktır.